Hogeschool Leiden

Vrijeschool Pabo

  • Voltijd
  • Nederlandstalig
  • 4 jaar
  • Bachelor of Education in Primary Schools

In het kort

De Vrijeschool Pabo kun je het beste karakteriseren als een mix van een kunstacademie, een reguliere pabo en een studie filosofie. Nadat je bij ons je opleiding hebt voltooid, kun je als docent gaan werken op de ruim honderd vrijebasisscholen in Nederland en België, of op elke reguliere basisschool. Door het kleinschalige karakter van onze opleiding kunnen we écht persoonlijk werken.

Opleidingsvarianten

De voltijd dagopleiding duurt vier jaar. Afhankelijk van je vooropleiding en werkervaring kun je ook kiezen voor een aangepaste dagopleiding, tweejarige deeltijdopleiding (verkort traject) of een individueel traject, indien mogelijk. Meer over de verschillende opleidingsvarianten lees je bij het onderdeel Opbouw studie.

Jouw toekomst

Op welke manier bereid je kinderen het beste voor op de toekomst? In een wereld waar je nu nog niet van kan voorspellen hoe hij er straks uit gaat zien. In het vrijeschoolonderwijs stel je jezelf niet de vraag ‘hoe past dit kind straks in deze maatschappij’, maar ‘wat kan dit kind toevoegen’. Respect is daarbij altijd het uitgangspunt. Voor je medemens, omgeving, voor de wereld en het ‘spirituele’. Met het bachelordiploma van de Vrijeschool Pabo mag je op de basisschool in alle groepen lesgeven. 

Met het diploma van de Vrijeschool Pabo ben je bevoegd als groepsleraar in het basisonderwijs. Je kunt aan de slag bij een van de verschillende vrijebasisscholen in Nederland, België of elders in de wereld. Werken bij een reguliere basisschool behoort echter ook tot mogelijkheden. Wil je liever lesgeven in het voortgezet onderwijs, dan is het mogelijk om al tijdens het derde jaar van de opleiding stage te lopen in deze richting. Na de Vrijeschool Pabo kun je dan een 2e graads lesbevoegdheid halen.

Leren met hoofd, hart en handen

Vrijescholen gaan uit van het antroposofische mensbeeld. Volgens deze visie ontwikkelt een mens zich in fasen. Elke fase wordt gekenmerkt door specifieke lichamelijke, mentale, sociale en emotionele ontwikkelingen. Je bekijkt deze ontwikkelingen niet als losse elementen, maar altijd als geheel (holistische visie). Vrijescholen richten het onderwijs zó in dat al deze lagen van het kind worden aangesproken en ontwikkeld. De slogan van veel vrijescholen luidt: 'Leren met hoofd, hart en handen'. In dit proces worden leraren meer gezien als opvoedingskunstenaar in plaats van schoolmeester.

Wil je meer te weten komen over het vrijeschoolonderwijs en het antroposofische gedachtengoed? Bekijk onze tips op de pagina Verder lezen.

Als leraar basisonderwijs doe je meer dan alleen lesgeven. Naast kennisoverdrager ben je ook pedagoog. Je begeleidt leerlingen in hun leerproces en je speelt een belangrijke rol in hun persoonlijke ontwikkeling. Daar ligt ook meteen een van de belangrijkste krachten van het vrijeschoolonderwijs. Het onderwijs gaat verder dan goed leren lezen of rekenen. Er is bij een vrijeschool veel aandacht voor de vorming van iemands persoonlijkheid en het ontdekken en ontwikkelen van zijn of haar talenten.

In je lessen geef jij leerlingen de ruimte voor zelfontplooiing, creativiteit en kunst en cultuur. Van jongs af aan maak je ze volwaardig deelgenoot van hun eigen leerproces. Zo bereid je ze erop voor om hun eigen plek te vinden in een snel veranderende wereld. De directe omgeving van een leerling speelt hierbij een belangrijke rol. Tijdens je dagelijkse werkzaamheden sta je dan ook in nauw contact met ouders of verzorgers van het kind. Verder maak je als leerkracht deel uit van een team. Samen met je collega’s zorg je ervoor dat het onderwijs goed op elkaar aansluit. Ook denk je na over actuele vraagstukken die spelen in jouw organisatie en onderwijsvernieuwingen om het programma en de didactiek nog krachtiger te maken. 

Als leraar basisonderwijs ben je nooit uitgeleerd. Ook als je al volop aan het werk bent, blijf je jezelf ontwikkelen, onder andere met behulp van vakliteratuur, wetenschappelijk onderzoek, congressen en intervisiebijeenkomsten. Samen met het Centrum onderwijs & innovatie verzorgt de Vrijeschool Pabo tal van nascholingscursussen voor professionals in het vrijeschoolonderwijs. Dat kan variëren van de masterclass Pedagogisch Meesterschap tot de teamtraining Werken in verbinding met Ouders. 

Wil je doorstuderen aan de universiteit? Er zijn verschillende mogelijkheden waarmee je jezelf verder kunt specialiseren of juist verbreden. Denk bijvoorbeeld aan een master op het gebied van orthopedagogiek, onderwijskunde of pedagogisch leiderschap. Meestal volg je eerst een schakeljaar. Of je kiest voor een master op hbo-niveau. 

Hulp bij jouw studiekeuze

Hoe kom je erachter of de opleiding Vrijeschool Pabo echt bij je past? Er zijn verschillende mogelijkheden om dat te ontdekken. Bezoek de Open Dag en maak persoonlijk kennis met onze studenten en docenten, woon presentaties bij en bekijk de lokalen en onze andere faciliteiten van dichtbij. Wil je, na het bezoeken van een Open Dag, meer proeven van de sfeer en de inhoud van de opleiding zelf? Ga op Meeloopdag met een van onze studenten. Door het jaar heen organiseren we als opleiding zelf ook nog een aantal activiteiten, zoals de Ontmoetingsdag. Je bent van harte welkom om hierbij aanwezig te zijn en zelf te ervaren waar we bij de Vrijeschool Pabo mee bezig zijn. Verder raden we je van harte aan om een keer rond te kijken bij een vrijeschool bij jou in de buurt.

Om jou zo goed mogelijk te helpen bij je studiekeuze heeft de Vrijeschool Pabo ook een verplichte intakeprocedure. Meer hierover lees je op de pagina Inschrijven en toelating.

Hoe ga jij jezelf oriënteren en welke mogelijkheden heb je daarbij? Wij maken je graag wegwijs met behulp van onze checklist studiekeuze.

Hogeschool Leiden

Voor cijfers over het arbeidsmarktperspectief, maar ook over studenttevredenheid en studiesucces kun je terecht op de website van Studiekeuze123.

Is de Vrijeschool Pabo iets voor jou?

Wat onderscheidt de 'vrijeschool-aanpak' van de ‘reguliere’ pedagogiek? Een belangrijke vraag als je overweegt om te kiezen voor de Vrijeschool Pabo. In de antroposofische pedagogiek gaat het om alle talenten en mogelijkheden die kind met zich mee brengt en hoe jij kunt helpen om die naar buiten te brengen. De vraag is dus niet 'hoe past dit kind straks in deze maatschappij?', maar 'wat voegt dit kind daaraan toe?'.  

Binnen al de lessen van de Vrijeschool pabo klinkt het 'holistische’ door. Je bekijkt de lichamelijke, mentale, sociale en emotionele ontwikkelingen niet los van elkaar, maar als gelijkwaardige eenheid. Daarnaast word je op de Vrijeschool Pabo opgeleid om zelf lessen te kunnen ontwerpen. Een lesopbouw maken is een ambacht en vergt veel creativiteit. Verder is het goed om te weten dat je als eerstejaars pabo-student verplicht bent om in je eerste jaar de basisvaardigheidstoetsen rekenen en de HBO-taaltoets te behalen. Bekijk daarom hoe jij je nu al kunt voorbereiden op de reken- en taaltoets.

Als leraar doe je er toe

Wij vragen veel commitment van onze studenten. Je kunt hier niet ‘even iets leren’. Een gesprek stelt niets voor als je er niet echt instapt. Wij dagen onze studenten uit om een persoonlijke ontwikkeling aan te gaan, een proces dat pas op gang komt als je je ergens écht mee verbindt. In de loop van je studie op de Vrijeschool Pabo krijg je meer kijk op jezelf, je leert je talenten en ook je valkuilen kennen. De ‘mix’ van evenredige aandacht voor het cognitieve, het sociaal emotionele, het kunstzinnige en de vaardigheden geeft onze studenten optimale kansen zich te ontwikkelen. Uiteindelijk leren ze meer en meer te vertrouwen op hun eigen kwaliteiten.’ Die persoonlijke ontwikkeling is belangrijk voor het beroep van leraar, want als leraar doe je er toe!

Vergelijkbare opleidingen

Twijfel je of de Vrijeschool Pabo iets voor jou is? Oriënteer je ook bij vergelijkbare lerarenopleidingen. Denk bijvoorbeeld aan de reguliere opleiding tot Leraar Basisonderwijs (Pabo) of de Academische Pabo. Vind jij de antroposofische visie interessant en wil jij kinderen vooral begeleiden vanuit muziek, dans en beweging? Neem dan een kijkje bij Docent Muziek of Docent Dans/Euritmie. Bij de opleiding Kunstzinnige Therapie leer je meer over de therapeutische werking van de verschillende kunstvormen en hoe je dit kunt inzetten om mensen sterker te maken.

Studieopbouw

De vrijeschool staat voor onderwijs dat leerlingen prikkelt in hun creativiteit. Waardoor leerstof een levende, bewegende wereld wordt. Door zelf met kunst bezig te zijn leer je hoe deze vakken op de kinderen doorwerken, terwijl je tegelijkertijd ook je eigen creativiteit ontwikkelt. Bij de ontwikkeling van ons programma hebben we dan ook gezorgd voor een evenwichtige balans tussen kennis en kunstvakken zoals boetseren, tekenen, schilderen, muziek, dans en euritmie. Verder maak je tijdens studie ook kennis met het antroposofische gedachtengoed, de jaarfeesten en andere belangrijke elementen van het vrijeschoolonderwijs. 

Bij de Vrijeschool Pabo ga je vanaf dag één zelf aan de slag. De dagelijkse werkpraktijk vormt altijd het uitgangspunt. We willen je inspireren om het maximale uit je studie te halen. Tijdens de lessen en opdrachten wordt je uitgedaagd om vol de diepte in te duiken. Onze ervaring is namelijk dat je persoonlijke ontwikkeling pas echt op gang komt als je jezelf echt met iets verbindt. Vanzelfsprekend krijg je daar goede begeleiding bij. In de loop van de opleiding ontdek je waar jouw talenten en ook je valkuilen liggen. Je krijgt een betere kijk op jezelf en leert steeds meer om te vertrouwen op je eigen kwaliteiten.

Stages

Stages zijn een belangrijk onderdeel van het programma. Hierin krijg je immers de mogelijkheid om te ervaren hoe het er in de praktijk echt aan toe gaat. In ieder studiejaar zijn meerdere stageperiodes opgenomen, zowel bij vrijescholen als bij reguliere basisscholen. 

Zo ontwikkel je ook echt de competenties die jij straks nodig hebt in jouw toekomstige beroep. Denk bijvoorbeeld aan:

  • werken met kinderen in de klas
  • samenwerken in het team van leraren
  • ontwerpen van onderwijs

Omdat de vrijeschool een internationale beweging is, liggen er voor jou volop kansen om in het buitenland ervaring op te doen.

Culturele ontwikkeling

Culturele ontwikkeling speelt een grote rol op vrijescholen. Bij ons betekent dit naast zelf oefenen met beeldende kunst, drama en muziek, dat je verhalen leert vertellen uit de cultuurgeschiedenis; bijvoorbeeld uit de Griekse mythologie, Edda, de bijbel maar ook legenden en sprookjes. 

Jaarfeesten

Op de Vrijeschool Pabo zijn jaarfeesten en gemeenschappelijke bijeenkomsten een vast onderdeel van het studieprogramma. Het doel is je vertrouwd te maken met de achtergronden van de jaarfeesten en de manier waarop deze in de vrijeschool gevierd kunnen worden. Het tweede doel is de gemeenschapsvorming, zowel op de Pabo als in het basisonderwijs is dit als leerprincipe zeer belangrijk.

Wil je een idee krijgen van hoe we een jaarfeest vieren? Bekijk het filmpje over de Michaëlweek.

De Vrijeschool Pabo biedt een aantal opleidingsvarianten aan. 

Voltijd dagopleiding
Ben je net klaar met een opleiding in het voorgezet onderwijs? De voltijd dagopleiding richt zich op mensen die pas net beginnen met hun (studie)loopbaan. 

Aangepaste dagopleiding
Ben je al een (paar) stap(pen) verder in je loopbaan? Dan kun je kiezen voor de aangepaste dagopleiding. Je volgt dan wel een vierjarige voltijd bachelor van 60 EC (studiepunten waarbij 1 EC staat voor een studiebelasting van +/- 28 uur) per jaar, maar je hebt minder vaste contacturen en meer zelfstudie-opdrachten. In deze variant ben je maximaal anderhalve dag aanwezig bij de opleiding. Daarnaast loop je stage, de overige uren besteed je aan zelfstudie. Op die manier kun je de opleiding combineren met een kleine parttime baan of de (gedeeltelijke) de zorg voor een gezin. 

Leren op de werkplek
Binnen de aangepaste dagopleiding is het ook mogelijk om na je propedeusejaar via een duaal traject te leren, waarbij praktijk en studie hand in hand gaan. Je zoekt zelf een stageplek waar je gedurende de verdere opleiding minimaal twee dagen per week kunt werken en stage lopen. Het traject start met een assessment. In overleg met je studiebegeleider wordt een studieprogramma opgesteld. De volgende stap is om de examencommissie om goedkeuring te vragen.

Verkorte deeltijdopleiding
Heb jij al een bachelor op hbo- of wo-niveau afgerond? Dan is er de optie om de opleiding in twee jaar te doorlopen. Het opleidingsprogramma richt zich voornamelijk op het behalen van competenties op het gebied van pedagogisch-didactische vaardigheden vanuit de achtergronden van het vrijeschoolonderwijs. Voor dit traject vindt een assessment en een intakegesprek plaats. Net als bij de eerdergenoemde varianten is de studielast, net als bij de andere vormen, 60 EC per jaar. Je bent maximaal anderhalve dag per week aanwezig bij de opleiding. Daarnaast ga je in het begin elke week minimaal een dag op stage en later in de opleiding meerdere dagen per week. De overige uren besteed je aan zelfstudie.

Zij-instroom
Heb jij al een baan in het primair onderwijs en ben je in het bezit van een bachelor op wo- of hbo-niveau? Dan kan de school voor jou een zij-instroomtraject aanvragen waarmee je binnen twee jaar je bevoegdheid als groepsleraar in het basisonderwijs kunt behalen.

Als zij-instromer volg je de meeste lessen met de studenten van de verkorte deeltijdopleiding. Daarnaast krijg je begeleiding in de praktijk, in samenwerking met de basisschool. Het individuele studieprogramma is gericht op de leraarsbekwaamheden, afhankelijk van de eigen competenties en de mogelijkheden binnen de school.

Dit jaar staat in het teken van ‘waarnemen en denken’, waarbij het belangrijk is dit open en onderzoekend te doen. Je krijgt verschillende vakken: sommige zijn meer gericht op de achtergrond van de vrijeschool (zoals leerplan vrijeschool), andere op je eigen denkontwikkeling (onder andere filosofie), op de stagepraktijk (denk aan het vak didactiek) of op je eigen kunstzinnige vermogens (bijvoorbeeld handvaardigheid). In de stageperiodes maak je (hernieuwd) kennis met het vrijeschool onderwijs vanuit het perspectief van de leraar. Hoe sta je voor de klas, hoe begeleid je de kinderen individueel, klassikaal…en hoe is dit voor jezelf?

Bindend studieadvies 
Aan het eind van het eerste jaar krijg je een bindend studieadvies. Heb je tussen de 48 en 60 European Credits (EC) behaald én alle essentiële studieonderdelen succesvol afgerond, dan krijg je een positief studieadvies waarmee je kunt doorstromen naar de hoofdfase van de opleiding. 1 EC staat hierbij voor +/- 28 studiebelastingsuren. Bij een afwijzend advies kun je de opleiding aan Hogeschool Leiden niet voortzetten. Als blijkt dat de Vrijeschool Pabo toch niet de juiste opleiding voor je is, dan kunnen we helpen om een alternatief te vinden.

In het tweede studiejaar start je met de hoofdfase. In deze fase wisselen onderwijs en stages elkaar af. 

Jaar 2
Tijdens tweede jaar draait het om ‘spel en beweging’. Hierbij bouw je allerlei belangrijke kwaliteiten van een leraar op, de ene keer doelgericht en dan weer flexibel. Het gehele jaar heeft de didactiek als blikrichting.

Jaar 3
De eerste helft van het derde jaar wordt volledig besteed aan de minor (keuzevak). Wat je kiest bepaal je zelf. De Vrijeschool Pabo biedt minoren aan op allerlei gebieden. Maar je kunt ook kiezen voor een minor bij een andere opleiding van Hogeschool Leiden of bij een andere (internationale) hogere onderwijsinstelling. Ook is het mogelijk om in deze tijd een internationale stage te plannen of een eigen plan uit te voeren, dat bijdraagt aan jouw leraar zijn. 

Tijdens de tweede helft van het derde jaar verdiep je je in een leeftijdsfase van de kinderen: 

  • kleuterspecialisatie van 4 tot 7 jaar
  • het kind van 8 tot 12 jaar
  • (pre)puber van 10-12 jaar

Jaar 4 

Het vierde jaar staat in het teken van je afstuderen. In het eerste deel van je afstudeerfase ontwikkel je jouw opgebouwde ervaring verder, zodat je onderwijs tot kunst kan uitgroeien en om als individu te kunnen werken in een team van andere leraren. Je volgt opnieuw een minor. Je kunt kiezen uit twee minoren; de ene minor is sterk praktijkgestuurd en gekoppeld aan een LIO-stage (leraar in opleiding) en in de andere ga je dieper in op het theoretisch kader gecombineerd met een kortere stage. In het tweede deel van het vierde jaar rond je de opleiding af met een praktijkgericht kunstzinnig onderzoek. 

Omdat we bij de Vrijeschool Pabo kleinschalig werken, is er altijd een intensief contact tussen de docenten en studenten. Tijdens de opleiding word je begeleid door een hecht team van betrokken en ervaren docenten. Ieder met een eigen deskundigheid en passie. 

Wil je meer weten over studeren met een functiebeperking en welke voorzieningen de hogeschool hiervoor biedt? Bekijk de pagina’s van de Studentendecaan.

Kies ook voor de Vrijeschool Pabo

Heb jij nu een goed beeld van de opleiding en kun je niet wachten om zelf aan de slag te gaan?

Vrijeschool Pabo in Leiden

Op onze hogeschool kun je meer dan alleen je studie volgen. Wij geloven in individuele talentontwikkeling naast het reguliere programma. Zo bieden we bijvoorbeeld een Honoursprogramma aan. Of je wordt lid van een studie- of studentenvereniging. Meer hierover lees je op de pagina Studeren in Leiden. Wil jij ervaring opdoen in het buitenland? De vrijeschool is een internationale beweging, waardoor je op allerlei plekken in de wereld terecht kunt. Zowel de opleiding en het International Office van Hogeschool Leiden kunnen je hierbij helpen. Ook kun je ervoor kiezen om een bijdrage leveren aan de kwaliteit van het onderwijs bijvoorbeeld door lid te worden van je opleidingscommissie of de centrale Studentenraad.

Praktische zaken

Voordat je aan je opleiding bij Hogeschool Leiden kunt beginnen is het belangrijk om een aantal praktische zaken te regelen.