Overslaan en naar de inhoud gaan Overslaan en naar de footer gaan Overslaan en naar de navigatie gaan
Zoeken

Onderzoeksgroep Ouderschap en Jeugd in Ontwikkeling

Wij ontwikkelen preventieve interventies die bijdragen aan een positieve ontwikkeling van ouderschap en jeugd. In samenwerking met professionals, ouders en jeugdigen doen we praktijkgericht onderzoek naar beschermende factoren voor hun welzijn. Hierbij staat het perspectief van de ouders en jeugdigen centraal: zij zijn bepalend in welke vragen worden opgepakt. Wat is volgens hén nodig om hun welzijn te bevorderen?

Werkwijze

Onze missie is om bij te dragen aan veerkrachtige gezinnen en kansengelijkheid in het onderwijs. Dit doen wij o.a. door interventies te ontwikkelen die de levensvaardigheden van ouders en jeugdigen te versterken. Denk bijvoorbeeld aan vaardigheden zoals goed voor jezelf zorgen, vertrouwen hebben in jezelf, relaties of vriendschappen kunnen onderhouden, omgaan met stress en om hulp kunnen vragen. Binnen onze onderzoeksprojecten staan preventie, positieve psychologie en participatief werken centraal. We richten ons op twee gebieden:

  1. Ontwikkeling van Ouderschap, waarbij het perspectief van de ouder centraal staat
  2. Ontwikkeling van Jeugd, waarbij het perspectief van de jeugdige centraal staat

Impact

Wij maken kennis over de ontwikkeling van ouderschap en jeugd toegankelijk en delen deze met de samenleving, bijvoorbeeld via boeken, tijdschriften en mediaoptredens. Middels trainingen, masterclasses en lezingen dragen we bij aan deskundigheidsbevordering van professionals die werkzaam zijn in de (jeugd)zorg of het onderwijs, hogeschooldocenten en studenten. Ook delen wij onze inzichten met gemeenten, maatschappelijke organisaties én de gezinnen zelf. Door kennis over ouderschap en jeugd in ontwikkeling te verspreiden en levensvaardigheden aan te leren, leveren we een bijdrage aan veerkrachtige gezinnen en kansengelijkheid in het onderwijs.

Onderwijs

Wij zijn betrokken bij de ontwikkeling van onderwijs, o.a. in de minor Ouderschap, Opvoeding en Preventie (Sociaal Werk) en in de minor Levenslooppsychologie (Toegepaste Psychologie). Daarnaast verzorgen wij diverse hoorcolleges, o.a. in de master Jeugdzorg.

We verzorgen trainingen voor professionals uit het werkveld, bijvoorbeeld over professioneel samenwerken met ouders en het versterken van levensvaardigheden van jeugdigen in het onderwijs.

Wij bieden afstudeerplekken aan hbo- en wo-studenten. Er is ook ruimte voor stagiaires. Interesse? Neem dan contact op met Jolien Grolleman.

Onze onderzoeksprojecten

Onze projecten zijn verdeeld over verschillende thema's.

Ouderschap in Ontwikkeling

Kind met blad voor het gezicht
Carolien Gravesteijn, lector Ouderschap en Jeugd in Ontwikkeling
Het is heel belangrijk ouders te ondersteunen en niet met het vingertje te wijzen.

Samen onderzoeken?

Carolien Gravesteijn

Lector onderzoeksgroep Ouderschap en Jeugd in Ontwikkeling
foto van lector Carolien Gravesteijn

Onze lector

Carolien Gravesteijn is sinds 2012 lector bij onderzoeksgroep Ouderschap en Jeugd in Ontwikkeling. Zij focust met het onderzoek op de betekenis van ouderschap voor ouders.

Lees meer over onze lector

Uitgelicht

'Levensvaardigheden verplichten op scholen zorgt voor beter leergedrag'

Nieuws | Onderzoek
Lees meerover 'Levensvaardigheden verplichten op scholen zorgt voor beter leergedrag'
Groepje van 6 jonge studenten staan vrolijk bij elkaar

Leuker voor Later

Onderzoeksproject
Lees meerover Leuker voor Later
meisje van dichtbij met beide ouders op achtergrond

Smooth operation. Goed voorbereid het ouderschap in.

Nieuws | Onderzoek
Lees meerover Smooth operation. Goed voorbereid het ouderschap in.
ouders houden samen baby vast

Onze resultaten en publicaties

Bekijk alle publicaties & resultaten
rij met boeken in bibliotheek, achterin leest man op een paarse bank

Handleidingen

  • Onderzoeksgroep Ouderschap & Ouderbegeleiding (2020). OuderTeam: Samen voor een sterke start! Trainershandleiding en Curriculum (herziene versie). Leiden: Hogeschool Leiden. 
  • Bonants, L., Gravesteijn, C. & Petterson, D. (2016). Handleiding: Professioneel samenwerken met Ouders. Hogeschool Leiden: Onderzoeksgroep Ouderschap & Ouderbegeleiding.
  • Petterson, D. & Gravesteijn. C. (2016). Handleiding. Levensvaardighedenlijst voor Ouders (LVO). Leiden: Onderzoeksgroep Ouderschap & Ouderbegeleiding.
  • Gravesteijn, C. & Diekstra, R. (2015). Skills4Life – Bagage voor je leven. Lesprogramma VMBO en Praktijkonderwijs. Den Haag: Haagse Hogeschool.

Nieuwsbrief

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte.

Ja, ik schrijf me in voor de nieuwsbrief
foto van twee studentes die in verte aan komen lopen in de bibliotheek

Scripties

Studenten doen regelmatig onderzoek binnen het domein van Ouderschap en Jeugd in Ontwikkeling. Dit zijn zowel studenten van Hogeschool Leiden, als studenten van andere hogescholen of universiteiten. Bekijk hier de meest recente.

Ervaringen van ouders van 7-8 jarige kinderen en hun behoefte aan ondersteuning

Dit onderzoek heeft als doel inzicht krijgen in de ervaringen en behoefte aan ondersteuning van ouders om passende ondersteuning te kunnen bieden die het welzijn van ouders vergroot.

Eva de Keijzer / Toegepaste Psychologie / december 2023 / Ervaringen van ouders van 7-8 jarige kinderen en hun behoefte aan ondersteuning

Aanleiding en achtergrond
Als onderdeel van het langlopende onderzoek Leuker voor Later is onderzocht hoe ouders van 7 à 8 jarige kinderen het ouderschap ervaren en wat daarbij hun ondersteuningsbehoeften zijn. Het ouderschap maakt kwetsbaar, daarom is het belangrijk om ouders zo passend mogelijk te ondersteunen. Ouders met een positief welzijn zijn beter in staat tot positieve opvoeding van het kind. Om passende ondersteuning te kunnen bieden is het belangrijk om te weten waar de behoeften van ouders liggen en op welke manier zij het prettig vinden om gebruik te maken van ondersteuning.

Doelstelling
Dit onderzoek heeft als doel inzicht krijgen in de ervaringen en behoefte aan ondersteuning van ouders met een kind van 7 à 8 jaar om passende ondersteuning te kunnen bieden die het welzijn van ouders vergroot. 
Onderzoeksvraag: "Hoe ervaren ouders met een kind van 7 à 8 jaar het ouderschap en welke behoefte aan ondersteuning hebben zij?".

Methode
Door middel van semigestructureerde interviews met elf ouders van kinderen in de leeftijd 7 à 8 jaar is data verzameld om de onderzoeksvraag te kunnen beantwoorden.

Resultaten
Over het algemeen blijkt dat veel ouders kampen met stress en drukte. Er wordt een gebrek aan tijd ervaren. Dit wordt teruggewonnen door minder tijd te besteden aan een strak huishouden, werken aan de relatie en ontspanning. Het blijkt dat het ouders soms minder goed lukt om geduldig op hun kind te reageren als gevolg van stress.
Alle ouders geven aan steun te halen uit een netwerk in de buurt, zoals advies, bevestiging of emotionele steun. Sommige ouders halen dit uit een WhatsAppgroep met gelijkgestemden. Deze manier van sociaal contact neemt minder tijd in beslag en stelt ouders toch in staat om steun te krijgen van andere ouders. Eén op één tijd met het kind zorgt bij de meeste ouders voor positieve ouderervaringen. Deze ervaringen vergroten het ouderschapswelzijn.
Ouders zijn terughoudend wanneer het gaat om ondersteuning. Toegankelijke ondersteuning heeft voor ouders de voorkeur. Er is behoefte aan laagdrempeligheid en maatwerk. Korte lijnen met school en een persoonlijke aanpak zijn effectief gebleken voor het verminderen van de zorgen van ouders. Ouders vinden het prettig als er een stapje vóór therapie of behandeltrajecten zou zijn. Een plek waar bijvoorbeeld laagdrempelig advies kan worden ingewonnen over netwerk, communicatie binnen de relatie, stress en de ontwikkeling van hun kind.

“Ik ben niet echt een voorstander van het consultatiebureau, maar dat is wel een laagdrempelige manier om even over de ontwikkeling van je kind te praten. Het zou mooi zijn als je ook laagdrempelig iemand zou kunnen consulteren over je relatie of over hoe je vel zit.”

Moeder

Conclusie
Er wordt veel stress en tijdgebrek ervaren onder ouders, maar door de meeste ouders wordt ook wordt aangegeven dat ze tevreden zijn. Er worden behoeftes aangegeven zoals tijd voor ontspanning, meer aandacht voor de partnerrelatie, laagdrempeligheid en maatwerk. Betrokkenheid bij school werd als prettig ervaren en helpt bij het verminderen van zorgen.

Aanbevelingen
Om ondersteuning laagdrempelig te maken vinden ouders het prettig om gebruik te kunnen maken van inloop en vrijblijvende hulp. Voor de vormgeving zou hiervoor het consultatiebureau kunnen gelden als eerste informatiepunt waar ouders kennis kunnen maken met het aanbod. Op deze manier wordt elke ouder bereikt en wordt een open gesprek over ondersteuning in het ouderschap gestimuleerd.

Naar aanleiding van de terughoudendheid van ouders bij het onderwerp ondersteuning is het aan te raden om te onderzoeken wat de attitude van ouders is naar het vragen om hulp bij ouderschap. Dit zou inzicht kunnen bieden in óf en waarom ouders terughoudend zijn bij het gebruik maken van ondersteuning. Inzicht hierin zou ervoor kunnen zorgen dat passende ondersteuning de juiste mensen bereikt.

Verschil in gevoel van zelfvertrouwen bij eerste kind vaders en meerkind vaders

Het doel van dit onderzoek is om te onderzoeken in hoeverre het gevoel van zelfvertrouwen in het ouderschap verschilt bij eerste kind vaders en meerkind vaders zes maanden en twee jaar na de geboorte van hun kind.

Maaike Snep / Pedagogische Wetenscappen (UvA) / juni 2023 / Zelfvertrouwen bij vaders

Aanleiding en achtergrond
Vader worden is een ingrijpende gebeurtenis die het leven van vaders in een korte tijd verandert. Het blijkt dat hoe vaders omgaan met deze aanpassing in hun leven en hoe ze vaderschap ervaren cruciaal is voor de ontwikkeling van hun kind én zichzelf. Ook is het belangrijk dat vaders zich competent voelen en het ervaren van successen. Hierdoor wordt het zelfvertrouwen van vaders vergroot en wordt ook hun welbevinden beïnvloedt.
Vaders worden weinig meegenomen in onderzoeken naar ouderschap en de ontwikkeling van kinderen. Ook de behoeften van vaders krijgt weinig aandacht. En er is nog minder informatie over vaders die meer dan één kind hebben. Daarom wordt er in dit onderzoek onderzocht in hoeverre het gevoel van zelfvertrouwen in het ouderschap verschilt bij eerste kind vaders en meerkind vaders zes maanden en twee jaar na de geboorte van hun kind. Om dit te onderzoeken is er gebruikt gemaakt van interviews die zijn afgenomen voor het onderzoek Leuker voor Later. In totaal is er gebruikt van interviews van zeven verschillende vaders.

Resultaten
Competentie
De vaders gaven aan dat ze het goed deden, het vader zijn. Wel hadden vaders het gevoel dat ze het minder goed deden dan moeders en ervaarden ze gevoelens van inferioriteit. Ook was vaderschap volgens vaders ontwikkelen en blijven proberen. Met tijd, gaven vaders aan, kwam er routine en ervaring. Vooral routine en ritme was voor vaders belangrijk en zorgden ervoor dat vaders rust ervaarden. Wel bleven er situaties die voor vaders lastig waren. Over de tijd heen leerden vaders wel omgaan met lastige situaties, maar er bleven situaties waar de vaders niks anders konden doen dan toekijken.

Ervaringen
Vaderschap bracht uiteenlopende ervaringen met zich mee. Het bracht uitdagingen, zoals chronische vermoeidheid en het gelijk delen van aandacht over twee of meer kinderen. Ook bracht het vele angsten en zorgen met zich mee, over zowel de gezondheid als de veilig van hun kind(eren). Er waren dan ook meerdere punten waarvan vaders vonden dat ze zich moesten ontwikkelen. Een van die punten was rustig en geduldig blijven. Naast de vele uitdagingen en angsten, ervaarden vaders ook veel trots en succesmomenten. Vaders spraken vol trots en warmte over de ontwikkeling van hun kind(eren). Vaders voelden zich een ‘’geluksvogel’’ en hun kind was hun ‘’drijfveer voor het leven geworden’’.

Verwachtingen
Veel vaders vonden vaderschap moeilijker dan verwacht. Ook het krijgen van een tweede kind werd zwaarder ervaren dan verwacht. Het krijgen van een derde kind daarentegen werd als makkelijker ervaren. Verder vertelden meerdere vaders dat ze zich niet van tevoren inlazen en ze heel af en toe meegingen naar een yogales of puf cursus. Het maakte ook niet uit of vaders zich van tevoren inlazen of niet, want veel vaders besloten om hun intuïtie te volgen.

Conclusie
In het algemeen voelden vaders zich erg blij met en trots op hun kind(eren). Wel werd vader worden en zijn moeilijker ervaren dan verwacht. Vaders ervaarden gevoelens van jaloezie en incompetentie door vergelijkingen met de moeder. Deze gevoelens verdwenen niet zomaar en verlaagden het gevoel in zelfvertrouwen. Verder was er geen sprake van grote verschillen in het gevoel van zelfvertrouwen bij eerste kind vaders en meerkind vaders. Door vaders beter voor te bereiden op het ouderschap, kunnen de gevoelens van incompetentie verdwijnen en zullen vaders meer zelfvertrouwen ervaren.

De ervaringen van ouders na deelname aan de cursus OuderTeam

Het doel van dit onderzoek is te onderzoeken welke ervaringen ouders hebben opgedaan naar aanleiding van hun deelname aan de cursus OuderTeam.

Nina Kagie / Toegepaste Psychologie / September 2022 / Ervaringen van ouders na deelname cursus OuderTeam

Aanleiding en achtergrond
Tegenwoordig hebben ouders veel verschillende ballen die zij omhoog moeten houden. Naast het opvoeden van het kind onderhouden zij het gezin, proberen zij een ondersteunende partner te zijn en een fijne vriend/familielid. De onderzoeksgroep Ouderschap en Ouderbegeleiding stelt dat ouders die gelukkig zijn en een positieve (samenwerkings-)relatie hebben, beter in staat zijn om positief opvoedgedrag te vertonen. Om de (samenwerkings-)relatie tussen ouders te versterken heeft de onderzoeksgroep een cursus ontwikkelt. Het doel van deze cursus, OuderTeam, is om de ouders voor te bereiden op het ouderschap en hiermee de (samenwerkings-)relatie te versterken.

Doelstelling
Het doel van dit onderzoek is te onderzoeken welke ervaringen ouders hebben opgedaan naar aanleiding van hun deelname aan de cursus OuderTeam. Het tweede doel van dit onderzoek is te evalueren of de doelen van de cursus OuderTeam worden bereikt. Met de informatie opgedaan in dit onderzoek wordt er een terugkoppeling gegeven aan de onderzoeksgroep Ouderschap en Ouderbegeleiding. In deze terugkoppeling wordt er een advies gegeven ter verbetering van de cursus.
Hoofdvraag; Hoe ervaren de deelnemende ouders de cursus OuderTeam?

Methode
Om deze vraag te beantwoorden is er kwalitatief onderzoek uitgevoerd en zijn er resultaten gebruikt uit al afgenomen enquêtes. Er zijn interviews afgenomen bij acht verschillende ouders die de cursus hebben afgerond.

Resultaten
De ouders bezitten na deelname aan de cursus over kennis rondom de volgende thema’s die aanbod komen binnen de cursus OuderTeam: communicatie, conflicthantering en (in mindere mate) hechting. De ouders geven aan veel communicatieve vaardigheden en verschillende technieken te hebben aangeleerd. Deze technieken worden toegepast wanneer er zich een conflictsituatie voordoet, wanneer ouders verwachtingen uit willen spreken of wanneer zij gevoelens naar elkaar willen uiten.
Daarnaast hebben de ouders ook kennis opgedaan over de veel voorkomende veranderingen die het ouderschap met zich meebrengt. Toch heeft de cursus de ouders niet volledig voorbereid op álle veranderingen die het ouderschap met zich meebrengt. De meeste ouders denken dat een gehele voorbereiding niet mogelijk is.
Ouders vertellen dat zij het meest hebben gehad aan het delen van ervaringen met andere deelnemende stellen. Sommige ouders geven aan dat zij om die reden de fysieke bijeenkomsten liever in een grotere groep bijwonen, zodat er meer interactie mogelijk is. 

Conclusie en aanbevelingen
Er kan geconcludeerd worden dat de cursus de vooropgestelde doelen grotendeels bereikt. Ouders geven aan dat zij elkaar, door de cursus, effectief kunnen ondersteunen en effectief met elkaar kunnen communiceren over onderwerpen die het ouderschap met zich mee brengt. Daarnaast zijn ouders beter voorbereid op de veranderingen die zich voordoen tijdens het ouderschap.
Op basis van de resultaten worden de volgende aanbevelingen gedaan. Het eerste advies is om binnen de cursus meer ruimte en tijd te creëren voor het delen van ervaringen tussen de stellen. Het tweede advies is om de groepen ouders groter te maken (maximaal zes tot acht stellen). Het laatste advies is om de duur van de bijeenkomsten wat in te korten. 

Ons team

Carolien Gravesteijn

Lector Ouderschap en Jeugd in Ontwikkeling
Foto van Carolien Gravesteijn

Henriëtte Martens

Docent-onderzoeker
Foto van Henriëtte Martens

Ilona Schouwenaars

Onderzoeker Ouderschap en Jeugd in Ontwikkeling
portretfoto van ilona schouwenaars

Jolien Grolleman

Docent-onderzoeker
Foto van Jolien Grolleman

Marije van den Steenhoven - Veltman

Docent-onderzoeker
Foto van Marije van den Steenhoven - Veltman

Ons netwerk

klein kindje loopt tussen ouders in en houdt hun handen vast

Wij werken samen met landelijke kennis- en thema-instituten en praktijkprofessionals, zoals:

  • Augeo Foundation
  • Bernard van Leer Foundation
  • Centrum voor Jeugd en Gezin (gemeente Leiden)
  • Stichting Opvoeden.nl
  • Jeugd en Samenleving (JES) Rijnland
  • Het Nederlands Centrum Jeugdgezondheid
  • Haagse Hogeschool en Leids Universitair Centrum (Skills4Life)

Meer informatie is te vinden bij ons kenniscentrum Samen Redzaam, of mail naar Carolien Gravesteijn, [email protected]

Nieuws

'Levensvaardigheden verplichten op scholen zorgt voor beter leergedrag'

9 september 2023 | Onderzoek
KENISBIJLAGE NRC – Als drijvende kracht van het programma Leiden Health Society Center pleit Carolien Gravesteijn voor het verplicht maken van het vak levensvaardigheden op basis- en middelbare scholen.
Lees meerover 'Levensvaardigheden verplichten op scholen zorgt voor beter leergedrag'
Groepje van 6 jonge studenten staan vrolijk bij elkaar

Smooth operation. Goed voorbereid het ouderschap in.

1 augustus 2023 | Onderzoek
OUDERSVANNU - Tijdens de zwangerschap schatten veel ouders in dat ze geen ondersteuning nodig hebben, maar eenmaal ouder denken ze vaak: was ik maar beter voorbereid geweest, zegt Carolien Gravesteijn.
Lees meerover Smooth operation. Goed voorbereid het ouderschap in.
ouders houden samen baby vast

Gestreste studenten legen hun volgelopen emmers bij fora en incheckbalies

15 juni 2023 | Onderzoek
NU.NL - Van fora tot fysieke incheckbalies: er zijn allerlei mogelijkheden om de stress en prestatiedruk onder studenten te verminderen. Dat lijkt ook hard nodig, want de druk is torenhoog.
Lees meerover Gestreste studenten legen hun volgelopen emmers bij fora en incheckbalies
Buitenkant van hoofdgebouw Hogeschool Leiden