Levensvaardigheden in het voortgezet onderwijs

Jongeren brengen een groot deel van hun tijd door op school, waar ze leren én leven. Het onderwijs heeft een belangrijke rol bij het stimuleren en uitbreiden van omgangsvormen en sociale en emotionele vaardigheden bij jongeren. Op school zijn naast leervaardigheden ook levensvaardigheden van belang. Lees hier alles over ons onderzoek en het lesprogramma Levensvaardigheden in het voortgezet onderwijs (vo).

Groepje van 6 jonge studenten staan vrolijk bij elkaar

Ons aanbod

Levensvaardigheden voortgezet onderwijs

Het lesprogramma Levensvaardigheden vo is gericht op het aanleren van vijf sociaal-emotionele vaardigheden aan leerlingen: zelfbewustzijn, zelfmanagement, sociaal bewustzijn, relatievaardigheden, verantwoorde besluitvorming. Leerlingen leren van en met elkaar, door middel van actieve werkvormen.

Om optimaal aan te sluiten bij de behoeften van iedere school is het lesprogramma Levensvaardigheden vo opgedeeld in basislessen en themalessen. Deze modulaire aanpak biedt scholen de kans op een laagdrempelige manier, kennis te maken met Levensvaardigheden vo. Bovendien kan de school zelf een keuze maken uit de verschillende themalessen en zo beter aansluiten op de wensen en behoeften van docenten en leerlingen van de school.

Levensvaardigheden vo bestaat uit vier verplichte basislessen, twee verplichte themalessen en 16 facultatieve themalessen. Eerst leren de leerlingen gedachten, gevoelens en gedragingen herkennen, benoemen en hiermee omgaan. Vervolgens leren ze deze vaardigheden in de themalessen toe te passen in probleemspecifieke situaties (bv. roddelen en stress). Om het programma uit te voeren op een school ontvangen docenten een ééndaagse training.

De modules

Basismodule bestaand uit vier lessen waarin het 4G schema en de levensvaardigheden worden geïntroduceerd

Les 1. Introductie en kennismaking
Les 2. Gedrag: leren waarnemen hoe je doet (G4)
Les 3. Gevoel: leren waarnemen en benoemen van je gevoelens (G3)
Les 4. Gedachten: leren herkennen van wat je tegen jezelf zegt (G2)

Themalessen waarin het 4G schema wordt toegepast in moeilijke situaties en verdieping vaardigheden

Themales: Zelfbewustzijn en welzijn (verplichte themales)
Themales: Jezelf presenteren (verplichte themales)
Themales: Stress (twee lessen)
Themales: Relaties met vrienden en familie
Themales: Empathie en omgaan met verschillen
Themales: Roddelen
Themales: Conflicten
Themales: Groepsdruk, grenzen en nee zeggen
Themales: Pesten
Themales: Relatievorming en seksualiteit
Themales: Genotmiddelen gebruik
Themales: Omgaan met agressie
Themales: Omgaan met sombere gevoelens
Themales: Sociale media en welzijn
Themales: Prestatiedruk
Themales: Omgaan met geld
Afronding

Toolbox bestaande uit korte interactieve doe-opdrachten die aanvullend op de basislessen ingezet kunnen worden.

Ilona Schouwenaars

Projectleider

[email protected]

Het lesprogramma Levensvaardigheden voor het vo is een goed onderbouwd lesprogramma voor het versterken van sociaal-emotionele vaardigheden (Levensvaardigheden | Nederlands Jeugdinstituut). Sociaal-emotionele vaardigheden dragen bij aan het mentaal welbevinden van jongeren. We weten uit onderzoek naar sociaal-emotionele vaardighedenprogramma's op school dat deze programma’s positief gedrag van jongeren versterken, zoals het leren herkennen/sturen van gevoelens, omgaan met conflicten en stress, geloof in persoonlijke effectiviteit, zelfvertrouwen, uiten van emoties en omgang met leeftijdsgenoten. Ook hebben ze een positief effect op de leerprestaties van jongeren.

Het lesprogramma en de vorm van Levensvaardigheden worden aan de tijd aangepast zodat de thema's en werkvormen blijven aansluiten bij de belevingswereld van jongeren. Komend jaar wordt het lesprogramma verder uitgebreid met een differentiatie naar leerjaar en onderwijsniveau.

Afgelopen jaren hebben we het lesprogramma aangevuld met meer interactieve en creatieve werkvormen. En zijn nieuwe themalessen ontwikkeld, namelijk 'Sociale media en welzijn', 'Prestatiedruk' en 'Omgaan met geld'.