Hogeschool Leiden

ZEEF-methodiek

De focus van het lectoraat Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ) is herstel van mensen met psychische aandoeningen. In het bijzonder onderzoekt het lectoraat GGZ functioneel herstel: het herstel van belangrijke mentale functies die het vermogen tot zelfregulatie mogelijk maakt. In dit kader heeft het lectoraat de ZEEF-methodiek ontwikkeld als een praktisch hulpmiddel om een gepersonaliseerd plan voor herstel van zelfregulatie op te stellen. We bieden hiervoor meerdere factsheets aan, waarvan de algemene factsheet ( pdf, 595 KB ) als introductie geldt. Bekijk ook de factsheet ( pdf, 881 KB ) met resultaten van onderzoek naar de methodiek.

ZEEF staat voor zelfregulatie en executieve functies. Kort gezegd is de ZEEF-methodiek een hulpmiddel waarmee uitgepluisd kan worden welke moeilijkheden én mogelijkheden iemand heeft in zijn of haar zelfregulatie, het vermogen om goede keuzes te maken uit de eigen gedragsmogelijkheden.

Voor wie is de ZEEF-methodiek bedoeld?

Oorspronkelijk is de methodiek ontwikkeld voor mensen met een psychische aandoening, maar ook studenten in het onderwijs blijken er baat bij te hebben. Het gaat om mensen die inzicht willen in waarom iets wel of niet goed verloopt in hun dagelijks functioneren, hoe dit komt en hoe ze dit kunnen en willen verbeteren. 

Trainings- en cursusaanbod Hogeschool Leiden

Verdere bekwaming in kennis en vaardigheden over zelfregulatie helpt GGZ-professionals om cliënten hierin te ondersteunen. Daarom is het interactieve scholingsprogramma rondom het thema zelfregulatie in het leven geroepen. We bieden het educatief programma zelfregulatie (EPZ) aan, wat een cursus omvat waarin professionals en ervaringsdeskundigen leren wat zelfregulatie is, hoe je hier het gesprek over aan kunt gaan en hoe je deze vaardigheden bij jezelf en anderen kunt herkennen. De ZEEF-training bouwt voort op deze kennis en gaat verder in op de praktische toepassing van de ZEEF-methodiek.

Programma's

Educatief Programma Zelfregulatie (EPZ)
Basiskennis over zelfregulatie | Duur: 22 uur | Start 14 februari 2022
ZEEF-training
Verdiepende training zelfregulatie en executieve functies | Duur: 14 uur | Start 28 maart 2022

In onderstaande video wordt de ZEEF-methodiek verder toegelicht.

Werkwijze van de ZEEF-methodiek

De ZEEF werkt via een aantal stappen. Centraal staat een veranderwens in het dagelijks leven, bijvoorbeeld op het werk of in relaties. De stappen van de ZEEF helpen om verbanden te leggen tussen de ervaren moeilijkheden, de veranderwens en hoe zelfregulatie hier mee samenhangt.

De ZEEF-methode bestaat uit een gesprek tussen cliënt en professional, waarbij de cliënt de regie over de onderwerpen bepaalt. Om het gesprek visueel te maken zijn er gekleurde blokjes, draadjes en kaartjes. Met deze hulpmiddelen wordt duidelijk hoe het nu gaat, wat iemand wil verbeteren en hoe dit met elkaar samenhangt. De uitkomst van de ZEEF is een op maat gemaakt plan waarmee mensen aan de slag kunnen om hun zelfregulatie verder te ontwikkelen.

ZEEF-methodiek op tafel

Jaap van der Stel en Juul Koene hebben de ZEEF-methode ontwikkeld op basis van bestaande theorieën en uitgangspunten: De theorie van Russell Barkley over hoe executieve functies zich bij mensen ontwikkelen gegeven de context waarin zij zich bevinden, vormt de basis, evenals de Internationale Classificatie van Functioneren (ICF) van de WHO. Daarnaast ligt de focus op (a) wat iemand goed kan, (b) de huidige en de gewenste situatie, (c) degene bepaalt zelf waar de aandacht op wordt gericht en (d) het gesprek wordt visueel inzichtelijk gemaakt met behulp van (gekleurde) blokken en een actieplan.

Praktijkvoorbeeld

Bob wil beter presteren op zijn werk (stap 1: sociaal functioneren), en merkt een samenhang op met dat hij moeite heeft om zichzelf te beheersen en met tijd om te gaan (stap 2: capaciteiten). Dit heeft te maken met een negatief gekleurde zelfspraak en hoe hij met zijn emoties omgaat (stap 3: executieve functies). Hij besluit te gaan oefenen om zich op een positievere manier toe te spreken en merkt dat dit hem goed doet. Op zijn werk gaat het hierdoor beter.

Bekijk hoe deze stappen zich tot elkaar verhouden in de afbeelding hieronder.

Stappen ZEEF
Stappen ZEEF

Meer informatie?

Denk je dat de cursus of training misschien iets is voor jou (of je collega's)? Bekijk onze programma's voor professionals op de nascholingspagina voor Sociaal Werk.