Handvatten en tools voor ondersteuning bij woonhygiënische problematiek in de zorg
Het project Opruimen en schoonmaken heeft geleid tot een toolbox waarin bestaande hulpmiddelen en nieuwe zijn samengebracht. Deze tools zijn samengebracht in een animatie die professionals een overzicht geeft van de beschikbare hulpmiddelen en laat zien waarvoor en wanneer deze kunnen worden ingezet.
Hogeschool Leiden en Middin hebben met het project Opruimen en schoonmaken geprobeerd enkele handvatten te verzamelen en te ontwikkelen die begeleiders van een cliënt met een lvb en woonhygiënische problematiek kunnen gebruiken.
De handvatten zijn onderverdeeld in de volgende vier categorieën:
Bekijk de handvatten, gebruik wat past bij jouw cliënt en ontdek hoe kleine stappen een verschil kunnen maken.
Contact
Hendrien Kaal
Onderzoeksgroep Professioneel omgaan met risicovol gedrag
Signaleren van de ernst van de problematiek
In sommige woonsituaties is het belangrijk om snel en eenduidig te bepalen hoe vol of vervuild een woning is. Daarvoor bestaan twee praktische instrumenten: de Clutter Image Rating en de Checklist Woonhygiënische Problematiek.
Gebruik de checklist als startpunt van je zorgtraject/beoordeling en vul deze periodiek opnieuw in. Door scores te vergelijken zie je snel of de situatie verbetert of verslechtert. Beide instrumenten bieden een helder en objectief beeld dat ondersteunt bij het bepalen van de ernst van de woonhygiënische problematiek en mogelijke vervolgstappen. Dit ondersteunt het gesprek met collega’s, verwanten of andere betrokkenen en biedt een basis om verdere keuzes te maken.
Clutter Image Rating (CIR)
De Clutter Image Rating is een visueel hulpmiddel waarmee je de mate van hoeveelheid spullen in een ruimte beoordeelt. Je krijgt per kamer een reeks foto’s te zien, oplopend van opgeruimd tot overvol. Door de situatie van de cliënt te vergelijken met deze beelden maak je een objectieve inschatting van hoeveel spullen er aanwezig zijn.
Checklist WHP
De Checklist Woonhygiënische Problematiek is een gestructureerde checklist die helpt om naast de hoeveelheid spullen, verschillende aspecten van woonhygiëne in kaart te brengen, zoals de mate van vervuiling, geur, ongedierte en veiligheid. Per onderdeel geef je aan in welke mate er sprake is van problematiek. Zo ontstaat een compleet en overzichtelijk beeld van de hygiënische situatie.
Informatie over het belang van zingeving en motiverende gespreksvoering
Mensen met woonhygiënische problematiek hebben regelmatig een ander probleembesef en zijn niet altijd gemotiveerd om aan de slag te gaan. Het is dan belangrijk om eerst een beeld te krijgen van wat voor de cliënt belangrijk is. Vervolgens moet je doorgaans aan de slag met het versterken van motivatie en kun je samen kijken naar wat iemand wil veranderen. Over zingeving kun je lezen in de infographic. Voor het versterken van motivatie raden we aan je te verdiepen in motiverende gespreksvoering.
Infographic: Zingeving, hoarding en lvb hulpmiddel voor begeleiding
De infographic laat in drie stappen zien hoe je na kan denken over wat iemand nodig heeft, wat spullen voor iemand betekenen en hoe dat kan zorgen voor hoardingsgedrag. Het helpt je om beter te begrijpen waarom een cliënt dingen bewaart. Gebruik de infographic als je een gesprek start. Vraag wat spullen voor iemand betekenen, waar iemand waarde aan hecht en wat voor hem of haar belangrijk is. Zo krijg je samen duidelijkheid over waar ruimte zit voor verandering.
Download de Infographic: Zingeving, hoarding en lvb hulpmiddel voor begeleiding
Handreiking: Motiverende gespreksvoering bij cliënten met een lvb en woonhygiënische problematiek
Om motivatie te versterken gebruik je motiverende gespreksvoering. De handreiking motiverende gespreksvoering legt uit waarom en hoe. Het is een opfrisser voor mensen die motiverende gespreksvoering al kennen en een eerste kennismaking voor mensen die er nog niet mee bekend zijn. Motiverende gespreksvoering en praten over zingeving zijn nauw met elkaar verbonden. Als je goed weet wat iemand drijft, is het makkelijker om aangrijpingspunten te vinden voor motiverende gespreksvoering.
Begeleidingstools om praktisch aan de slag te gaan met de cliënt
Het helpt als je als begeleider werkt met duidelijke en simpele hulpmiddelen. We hebben een paar praktische tools die je direct kunt gebruiken in de begeleiding. De tools geven je als begeleider meer grip en structuur, helpen zichtbaar te maken wat de cliënt nodig heeft, kleine stappen te formuleren en het samen werken overzichtelijker en veiliger te maken. Kies de werkvormen die passen bij de cliënt en gebruik de begeleidingstools om structuur en overzicht te bieden, waarbij je samen begint bij wat voor de cliënt belangrijk is.
Methoden en technieken bij Hoarding
Het document Methoden en technieken bij Hoarding geeft enkele suggesties voor praktische werkvormen, zoals de Vier dozen methode, in kleine stapjes werken en timeboxing. Het helpt je om samen veilige keuzes te maken, overzicht te houden en in een rustig tempo op te ruimen. Ook staan er tips in om empathisch te blijven en terugval te voorkomen.
Overzicht schoonmaakmiddelen
Het Overzicht schoonmaakmiddelen laat zien welk middel waarvoor is, hoe je het veilig gebruikt en welke combinaties gevaarlijk kunnen zijn. Zo kun je eenvoudig en op dezelfde manier uitleg geven.
Schoonmaakplanning
De Schoonmaakplanning is een duidelijk schema met dagelijkse, wekelijkse en maandelijkse taken. Het geeft de cliënt structuur en houvast, zonder dat jij alles zelf hoeft te bedenken. Er is ook een invulbare versie, zodat je samen met de cliënt een planning op maat kan maken.
Vaardighedencheck bij hoarding en vervuiling (VCHV)
De Vaardighedencheck laat je zien welke vaardigheden een cliënt wel of niet heeft, zoals plannen, keuzes maken, opruimen of omgaan met prikkels. Zo krijg je een beter beeld waar het precies misgaat. Dit helpt je om passende ondersteuning te kiezen en niet alleen te denken dat iemand niet wil.
Juridische factsheets over wat je wel en niet mag doen
Begeleiders hebben vaak vragen over wat mag, wat niet mag en waar hun verantwoordelijkheid ligt. Hiervoor zijn drie handige factsheets ontwikkeld. De factsheets geven antwoord op een aantal van die vragen. Gebruik de factsheets als snel naslagmateriaal tijdens je werk. Bekijk wat voor jouw situatie relevant is: bijvoorbeeld wie verantwoordelijk is, welke afspraken juridisch houdbaar zijn en hoe je veilig kunt werken. Zo kun je direct handelen op een juiste en veilige manier, zonder dat je deze kennis altijd paraat hoeft te hebben.
Factsheet: Opruimen en schoonmaken in de woonbegeleiding
De factsheet Opruimen en schoonmaken in de woonbegeleiding legt uit wat je mag als begeleider in de woonzorg, wie waarvoor verantwoordelijk is, welke afspraken juridisch houdbaar zijn. Wat zijn de stappen bij ernstige situaties zoals ontruiming? Zo weet je wat mogelijk is en wat niet.
Download de factsheet: Opruimen en schoonmaken in de woonbegeleiding
Factsheet: Opruimen en schoonmaken in de ambulante begeleiding
De factsheet Opruimen en schoonmaken in de ambulante begeleiding richt zich op de thuissituatie van cliënten met een eigen woning. Hierin staat hoe je werkt met volledige zeggenschap van de cliënt, beperkte bevoegdheden van jou als begeleider, meldplichten en samenwerking met gemeente of woningcorporatie.
Download de factsheet Opruimen en schoonmaken in de ambulante begeleiding
Factsheet: Veilig werken bij vervuiling of hoarding
De factsheet Veilig werken bij vervuiling of hoarding geeft informatie over veilig werken in vervuilde of onveilige woningen. Er wordt uitgelegd welke beschermingsmiddelen je nodig hebt, wanneer werkweigering toegestaan is, en hoe je balans houdt tussen cliëntrechten en je eigen veiligheid.
Download de factsheet: Veilig werken bij vervuiling of hoarding