Thema 5: Inclusief leerklimaat

De manier waarop we reageren op fouten, stiltes en meningsverschillen bepaalt of mensen zich veilig genoeg voelen om eerlijk te zijn. Dat geldt voor iedereen op de afdeling, van ervaren collega tot eerstejaars student.

Deze 12 zinnen (bron) zijn geen script dat je uit je hoofd leert, maar een oefening in bewustwording.  

Voor de werkbegeleider en het team zijn het spiegels. Welke zinnen herken je van jezelf? Welke gebruik je nog niet, maar zou je willen oefenen? Je hoeft ze niet allemaal tegelijk toe te passen. Kies er één uit die je de komende week bewust wilt uitproberen.

Een kort, gezamenlijk ingevuld document waarin student, werkbegeleider en (indien gewenst) docent afspraken vastleggen over begeleiding, feedback en de invulling van een veilig leerklimaat. Dit voorkomt onduidelijkheid en geeft een gedeeld referentiepunt bij eventuele knelpunten.

Laat dit contract ondertekenen of paraferen door student en werkbegeleider, en bewaar het op een plek die voor beiden toegankelijk is.

Deze werkvormen kunnen gebruikt worden door alle partijen samen (student, werkbegeleider, docent) om concreet te maken hoe het op de afdeling gaat rondom inclusie en diversiteit. Er kan ook voor gekozen worden om één onderdeel hiervan te gebruiken zoals de gesprekskaarten. De betrokkenen kunnen dit zelf invullen waarbij vervolgens het gesprek gevoerd kan worden.

Studenten verzamelen gedurende de stages feedback. Belangrijk om tijdens deze feedbackmomenten te bespreken wat goed ging. En maak concreet welk gedrag wenselijk is.

Feedback óntvangen op stage vinden de meeste studenten al spannend. Feedback géven, zeker aan iemand die ouder is, meer ervaring heeft en je straks beoordeelt, voelt voor veel studenten als brutaal of riskant. Het gevolg: studenten slikken irritaties in, lopen vast zonder dat iemand het weet, of klagen thuis en op school in plaats van het bespreekbaar te maken in de praktijk.

Toch is feedback geven een kerncompetentie van een beginnend beroepsbeoefenaar. Een student die op een respectvolle manier kan zeggen "ik zou graag wat vaker uitleg vooraf krijgen" voorkomt problemen, laat professionaliteit zien en haalt méér uit zijn stage. Deze werkvorm laat studenten oefenen in een veilige setting met een concreet model, en ontdekken dat goede feedback geen kritiek is, maar een verzoek.

Waarom dit model werkt richting een begeleider: het blijft bij feiten en je blijft bij je eigen ervaring ("ik voel", "ik merk"), er zit geen verwijt in ("jij legt nooit iets uit") en het eindigt met een haalbaar verzoek. Daarmee is het veilig voor de relatie, precies wat een student in een afhankelijke positie nodig heeft.

Studenten worden gekoppeld aan een begeleider en andersom. Het kan zijn dat (onbewust) de samenwerking niet lekker verloopt. Het is dan belangrijk voor de ontwikkeling van de student om de samenwerking te gaan bespreken. Hieronder worden een aantal signalen genoemd die de praktijkopleider kan tonen. Het kan helpen om deze lijst eens langs te lopen en met elkaar te bespreken op welke onderdelen het beter kan.

Een korte evaluatie, bijvoorbeeld na twee tot vier weken, om te bespreken of de samenwerking tussen student en werkbegeleider goed verloopt. Dit voorkomt dat een niet fijne match te lang onbesproken blijft en de student onbedoeld als 'last' wordt ervaren.