De vlaggen van de hogeschool

Over het lectoraat

Het besef dat kinderen meer zijn dan de som van hun cognitieve vaardigheden groeit onder ouders, leerkrachten en andere professionals in het onderwijsveld. Kinderen genereren kennis, ontwikkelen sociale vaardigheden en creëren een eigen persoonlijkheid. Manieren van denken en werken, vaardigheden en attitudes, die aansluiten bij de behoeftes van de toekomstige wereld: de 21st CenturySkills.

Deze brede benadering van de functie en doelen van het onderwijs, namelijk gericht op kwalificatie, socialisatie en persoonsvorming, lijkt goed aan te sluiten bij de visie op onderwijs binnen de vrijescholen. De inmiddels honderd jaar oude antroposofische visie van Rudolf Steiner, oprichter van het vrijeschoolonderwijs, gaat er immers vanuit dat onderwijzen ook opvoeden is. Het gloednieuwe unieke lectoraat Waarde(n) van Vrijeschool Onderwijs van Hogeschool Leiden gaat de onderliggende waarden en opbrengsten van het vrijeschoolonderwijs inzichtelijk maken.

Veranderingen in vrijeschoolonderwijs

Het vrijeschoolonderwijs heeft zich de afgelopen jaren sterk ontwikkeld om aan de kwalificatie-eisen van de maatschappij en de onderwijsinspectie te voldoen. Zo wordt bijvoorbeeld taal- en rekenonderwijs niet meer uitsluitend vormgegeven door de leerkracht zelf maar wordt steeds gebruik gemaakt van gestandaardiseerde lesmethoden. Deze en andere veranderingen raken echter ook aan de fundamentele manier van lesgeven op vrijescholen. Denk aan de autonomie van de leerkracht bij het inhoudelijk vormgeven van de lessen en het belang van een evenwichtige ontwikkeling van cognitieve, sociaal-emotionele, creatieve en ambachtelijke kennis en vaardigheden. De veranderingen nodigen uit tot het opnieuw nadenken over en benoemen van de onderliggende waarden en visie van het vrijeschoolonderwijs nu en in de toekomst.

Onderzoek lectoraat Waarde(n) van Vrijeschool Onderwijs Hogeschool Leiden

Het lectoraat Waarde(n) van Vrijeschool Onderwijs van Hogeschool Leiden gaat aan de slag met de bredere discussie over onderwijs. Het gedachtengoed van Steiner is de basis, maar waar een interessante vraag is: waar willen we vernieuwen en waar willen we vasthouden? Lector Aziza Mayo werkt met haar collega’s aan:

  • het onderzoeken, zichtbaar maken/expliciteren en verifiëren van de waarde(n) van vrijeschoolonderwijs
  • onderzoek en innovatie van - onderdelen van - de vrijeschoolpraktijk(en), en het vertalen van nieuwe praktijken naar de competenties van vrijeschoolleraren; ook het toegankelijk maken van goede praktijken voor geïnteresseerde leraren van reguliere scholen.

De vrijeschool heeft als uitgangspunt: onderwijzen is ook opvoeden. Onderwijs gaat verder dan alleen goed leren lezen of rekenen. Onderwijs staat ook in dienst van de persoonlijkheidsvorming, zowel individueel als in relatie tot de sociale gemeenschap. De vrijeschool wil in het leven van een kind van betekenis zijn. Ieder kind heeft van zichzelf bepaalde talenten. De vrijeschool wil dat het kind deze kan ontdekken en ontwikkelen. Dat vraagt om onderwijs dat verbreedt en de ontwikkeling van een vrije persoonlijkheid aanmoedigt in cognitiviteit, inventiviteit, originaliteit en creativiteit. Een aanpak gebaseerd op het mensbeeld uit de antroposofie, een visie op de mens, bestaande uit lichaam, ziel en geest. vrijeschoolonderwijs vraagt om situaties waarin leraren en leerlingen het beste dat ze in huis hebben laten zien, zich door elkaar laten uitdagen en elkaar inspireren. Zodat kinderen uitgroeien tot mensen die zelf betekenis en richting aan hun leven geven. Die hun eigen plek weten te vinden in de huidige, snel veranderende samenleving’

De Vereniging van Vrijescholen (2013) over de identiteit van de Vrijescholen