Wouter Modderkolk

Wouter Modderkolk is sinds 15 maart 2026 lector Waarde(n) van Vrijeschoolonderwijs bij het kenniscentrum Professionaliseren door Onderwijspedagogisch Praktijkonderzoek (POP) van Hogeschool Leiden.

Ruim vijftien jaar werkte hij als docent in het mbo en voortgezet onderwijs en als schoolleider in het voortgezet onderwijs. Daarnaast is hij toezichthouder in het primair onderwijs. Die praktijkervaring combineerde hij vanaf 2018 met onderzoek binnen de onderzoeksgroep Waarde(n) van Vrijeschoolonderwijs, onder meer naar toetsing in het voortgezet onderwijs, diversiteit en inclusie, de invloed van AI op het onderwijs en het handelen vanuit de bedoeling in het onderwijs.
 

In zijn onderzoek staat vaak de vraag centraal hoe we ervoor zorgen dat mooie intenties niet blijven steken in visiedocumenten en vergaderingen, maar daadwerkelijk landen in de klas. Wouter onderzoekt wat hij intentioneel pedagogisch-didactisch handelen noemt. Dat is de samenhang tussen wat je als leraar beoogt, hoe je je onderwijs ontwerpt en wat er gebeurt in de ontmoeting met leerlingen. Het gaat niet om praten over goede bedoelingen, maar om het waarmaken ervan. De intentie is daarbij breedvormend onderwijs, dat leerlingen in staat stelt zich in de volle breedte van hun menszijn te ontwikkelen.

 De lemniscaat verbeeldt de doorlopende beweging tussen intentie, ontwerp en handelen. 

Een belangrijk onderdeel van het onderzoek is de vertaling van vrijeschoolpedagogiek naar vraagstukken die spelen op iedere school die meer wil dan kwalificatie alleen. Denk aan professionele ruimte voor leraren en aan toetsing in dienst van ontwikkeling in plaats van selectie.

De komende tijd gaat Wouter samen met de onderzoeksgroep Waarde(n) van Vrijeschoolonderwijs, de faculteit en het werkveld aan de slag met het opstellen van de onderzoeksagenda voor de komende jaren. Naar verwachting presenteert hij deze in het najaar van 2027 tijdens zijn lectorale rede. Eén thema dat daarin in elk geval centraal staat, is de rol van de leraar als professional die vanuit eigen en gedeelde intenties handelt, en niet slechts uitvoert wat anderen hebben bedacht.

Toetsing & beoordeling op de vrijeschool

In het verleden heeft Wouter onderzoek gedaan naar het vraagstuk rondom toetsing en beoordeling binnen het vrijeschoolonderwijs. Hij heeft diverse publicaties geschreven over hoe het vrijeschoolonderwijs vorm kan geven aan een toetsbeleid dat past bij de intentie van het vrijeschoolonderwijs. Zijn laatste onderzoek over dit thema vond plaats in de vorm van een leerkring over dit thema samen met leraren en schoolleiders van 9 vrijescholen voor voortgezet onderwijs. Hun kennis, inzichten en ervaringen lees je in deze gezamenlijke publicatie: Waarde(n)vol Toetsen op de Vrijeschool..

Diversiteit en Inclusie

Samen met Jan Jaap Hubeek onderzocht Wouter het vraagstuk rondom diversiteit en inclusie binnen het vrijeschoolonderwijs. Vrijescholen zien graag dat jongeren op een volwassen wijze in de wereld komen, waarbij zij een balans weten te houden tussen wat goed is voor hen als individu en wat goed is voor het geheel. Vrijescholen slagen er goed in om leerlingen te laten ervaren dat zij er in hun eigenheid, als uniek persoon en dus ook in hun diversiteit, mogen zijn. 

Toch voelt slechts een beperkte doelgroep zich aangetrokken tot het antroposofisch gedachtengoed, zoals de vrijescholen. Met name hoger opgeleide, ‘witte’ ouders kiezen voor de vrijeschool voor hun kind. Maar het geheel, de wereld waarmee de leerlingen zich hebben te verbinden, kent natuurlijk een veel grotere diversiteit, zowel in zichtbare – onveranderlijke - kenmerken van mensen zoals geslacht en etniciteit, alsook in onzichtbare kenmerken, zoals normen, waarden, overtuigingen of competenties. De school als oefenplaats voor het leven in de wereld zou daarom ook een plaats moeten zijn waar je als leerling die diversiteit kunt ontmoeten, leren kennen en kunt leren om jezelf daartoe te verhouden. Dat laatste vraagt ook dat schoolgemeenschappen niet alleen een afspiegeling van de samenleving vormen, maar ook een oriëntatie hebben op inclusiviteit. Waar diversiteit ruimte maakt voor en zicht geeft op de verschillen tussen mensen, gaat inclusiviteit over het ontwikkelen van onderlinge verbondenheid ondanks of beter nog, dankzij die verschillen. 

De resultaten van het onderzoek zijn in september en oktober 2022 verschenen als podcast. Beluister hier de podcasts.