Inclusiviteit en diversiteit (afgerond)

Het vraagstuk van diversiteit en inclusiviteit wordt binnen het antroposofische veld herkend als relevant en urgent. Antroposofische organisaties zeggen dat iedereen welkom is. Vanuit de essentie is dit het geval, maar toch voelt niet iedereen zich welkom die in de basis wel aangetrokken zou kunnen worden tot het gedachtengoed. Er lijkt een discrepantie te bestaan tussen de openheid die vanuit het antroposofische veld wordt beoogd en hoe die buiten de ‘bubbel’ wordt ervaren.

Ons doel is te onderzoeken hoe dat komt en te kijken hoe we deze realiteit kunnen kantelen. We verlangen dat iedereen zich welkom voelt in eigenheid te verschijnen. Wij willen een brede dialoog aangaan over dit onderwerp. Het vrijeschoolonderwijs is hierbij een casus voor een breder maatschappelijk fenomeen.

We willen bewegen vanuit het brede perspectief van het samenleven in de wereld om vanuit daar de beweging te maken binnen het vrijeschoolonderwijs. De uitkomsten van ons onderzoek moeten niet alleen interessant zijn voor vrijescholen, maar ook voor antroposofische organisaties en andere instellingen die worstelen met het vraagstuk rondom diversiteit en inclusie.

We hebben een gesproken essay van zes afleveringen gemaakt waarin we vanuit het perspectief van een buitenstaander het vraagstuk van diversiteit en inclusie bespreken. Het startpunt was een ‘probleemanalyse’ vanuit het perspectief van ouder en kind. Vanuit de gesprekken hebben we thema’s gedestilleerd (dit vanuit de fenomenologische benadering / grounded theory methode). Denk aan de volgende thema’s: 

1. Wat is het probleem (vanuit leerling, ouder, leraar, school en maatschappelijk perspectief)?
2. Waarom is het een probleem?
3. Wat kunnen we leren binnen het vrijeschoolonderwijs?
4. Wat kunnen we leren van ander onderwijs?
5. Wat kunnen we leren buiten het onderwijs?
6. Met welke handvatten kunnen we bouwen aan een (onderwijs)cultuur waarin diversiteit een waardevol kenmerk vormt?

Om tot het essay te komen zijn we met veel mensen in gesprek gegaan. Zowel binnen als buiten het (vrijeschool)onderwijs. Deze gesprekken hebben we opgenomen en gepubliceerd. Deze gesprekken dienden niet om een groot publiek te bereiken, maar om reacties te genereren waarmee we nieuwe gesprekken konden voeren en tot nieuwe perspectieven konden komen. Uiteindelijk hebben we van deze gesprekken samen een geheel gemaakt: één gesproken essay in zes afleveringen.

Het probleem dat we aankaarten is iets wat in het vrijeschoolonderwijs op een treffende manier naar voren komt. Maar het probleem van diversiteit en inclusie speelt in de hele samenleving. Je zou kunnen stellen dat het vrijeschoolonderwijs de casus is voor een breder maatschappelijk fenomeen. Daarom hebben we de samenwerking gezocht met het Nederlands Instituut voor Onderwijs en Opvoedingszaken (NIVOZ), de Vereniging van vrijescholen en Hogeschool Leiden.