Goed onderwijs met minder leerkrachten
Hoe kunnen we het onderwijs zo organiseren dat goed onderwijs mogelijk blijft, ondanks het afnemende aantal leraren? In het project ‘Goed onderwijs met minder leerkrachten’ bogen zes basisscholen van Onderwijsregio Haaglanden zich met onderzoeker Karlijn de Jong van Hogeschool Leiden over deze vraag.
Doel van ons onderzoek
Met het onderzoek Goed onderwijs met minder leerkrachten brengen we in kaart hoe basisscholen kwalitatief goed onderwijs kunnen blijven bieden binnen de realiteit van een afnemend aantal bevoegde leerkrachten. Het doel is om onderwijsprofessionals concrete handvatten te geven om onderwijs anders te organiseren, passend bij hun leerlingen, team, context en onderwijsvisie, zónder dat de onderwijskwaliteit (en werkbaarheid) onder druk komt te staan.
Wat en hoe?
Samen met zes scholen uit de Onderwijsregio Haaglanden onderzochten we in en met de praktijk welke oplossingen kansrijk zijn om met schaarste om te gaan, en wat daarvan werkt in het dagelijks onderwijs. We combineerden praktijkervaringen en de vindingrijkheid in teams met wetenschappelijke inzichten.
We maakten zichtbaar hoe teams hun onderwijs organiseren wanneer het aantal leerkrachten beperkt is: welke keuzes ze maken, hoe ze taken verdelen, welke rollen anders worden ingericht, hoe ze de dag- en weekstructuur aanpassen, en hoe ze samenwerking (binnen en buiten de school) benutten.
Resultaten
Het onderzoek Goed onderwijs met minder leerkrachten levert scholen naast zes praktische casussen een overkoepelende analyse van 'manieren van anders organiseren' op.
In het onderzoek worden twee onderscheidbare manieren van werken uitgewerkt. In de casussen is te zien dat scholen soms duidelijk voor één manier kiezen en soms elementen combineren. Per benadering (en voor combinaties) beschrijft het verslag wat belangrijk is om het werkbaar en kwalitatief goed te houden.
Uit de zes casussen zijn vier factoren gedistilleerd die opvallend consistent ondersteunend blijken wanneer scholen goed onderwijs willen blijven bieden met minder leerkrachten. Deze factoren zijn apart opgenomen en zijn onderbouwd met wetenschappelijke inzichten én met concrete ervaringen van de scholen.
Samen bieden deze opbrengsten handvatten zonder een blauwdruk te willen zijn: het onderzoek helpt schoolleiders en teams om sneller en bewuster keuzes te maken, te leren van collega-scholen en voort te bouwen op bestaande kennis, zodat ze niet telkens opnieuw het wiel hoeven uit te vinden maar kunnen vertalen naar wat past bij hun eigen context en ontwikkelproces.
Wilt u hier op uw school of binnen uw organisatie verder mee aan de slag, of wilt u verkennen wat passend kan zijn in uw situatie? Neemt u dan gerust contact met mij op via e-mail [email protected].
Duidelijke kaders geven ruimte om binnen een veilige structuur vernieuwend en inspirerend onderwijs te bieden.
Karlijn de Jong
Meer informatie
Ervaringen uit de praktijk
Meer weten over het onderzoek? Van de ervaringen van Karlijn en de deelnemende scholen is een video en een podcastserie gemaakt. Bekijk en beluister ze op de pagina met alle onderzoeksresultaten. Hier vind je ook meer informatie over ons scholingsaanbod.
Ga naar de pagina met onderzoeksresultatenPublicaties
- Van der Want, A., & De Jong, K. (2025). Innovatieve aanpak voor het lerarentekort: Begin bij visie. Waardenwerk, (101).
- De Jong, K. (2025). Het lerarentekort, van daden naar visie: Goed onderwijs met minder leraren, een praktijk onderzoek. Praktijkpresentatie op VELON Congres 2025, Rotterdam Nederland.
- https://www.samenvoordehaagseklas.nl/goed-onderwijs-met-minder-leerkrachten/
Samenwerking
Het onderzoek stond onder leiding van Karlijn de Jong van Hogeschool Leiden en is gefinancierd door de Onderwijsregio Haaglanden.
Het onderzoek werd uitgevoerd binnen drie onderwijsstichtingen uit de Onderwijsregio Haaglanden en op zes basisscholen:
Stichting Christelijk Onderwijs Haaglanden: CBS De Gantel, KC Leyenburg en CBS De Spiegel
Stichting Panta Rhei: IKEC De Waterlelie
Stichting Lucasonderwijs: RKBS De Waterwilg en RKBS De Regenboog