Waarom mensen doen wat ze doen – en hoe je dat verandert
3 juli 2025 | Algemeen
Wat hebben een groene afvalbak, een loopbus en een vlieg in een urinoir met elkaar gemeen? Het zijn allemaal slimme gedragsinterventies die mensen op subtiele wijze in beweging brengen. Ben van Hamersveld, docent bij de opleiding Communicatie van Hogeschool Leiden, legt studenten dagelijks uit hoe je gedrag kunt verklaren én hoe je mensen in de juiste richting beweegt.
“Ik vind mensen fascinerend. Waarom doen ze wat ze doen? Hoe maken ze keuzes? En hoe kun je ze in beweging krijgen, zonder te straffen of te dwingen?", begint Ben. Naast docent is Ben ook beeld- en gedragsexpert, spreker en maker van kennisclips over beeldtaal. Vanuit nieuwsgierigheid dook Ben vijftien jaar geleden in de wereld van gedragswetenschappen. Ben: “Gedrag is overal en het verandert zelden vanzelf. Daarnaast is gedrag veranderen niet makkelijk.”
Toen bleek dat er nog geen compleet studieboek was dat theorie en praktijk op een begrijpelijke manier samenbrengt, wist hij wat hem te doen stond. Zijn nieuwe boek Gedragsverandering, van principe tot praktijk staat boordevol voorbeelden, praktijkcases en direct toepasbare technieken. Of het nu gaat om jongeren die leren praten over mentale gezondheid, automobilisten die je van alcoholgebruik wil weerhouden, of mensen meer wil laten bewegen. Het boek laat zien hoe je een gedragsvraagstuk aanpakt en met kleine stappen grote maatschappelijke impact kunt maken.
Inspirerende praktijkverhalen
“Ik wilde een boek schrijven dat studenten én professionals helpt om niet alleen te snappen waarom mensen doen wat ze doen, maar ook hoe je dat gedrag positief kunt veranderen", legt Ben uit. Zo ontstond, samen met mede-auteur Lynn Voogt, een uniek, toegankelijk en praktisch boek dat inspeelt op actuele maatschappelijke vraagstukken. Het leert je het specialisme kennen, gedrag te verklaren, welke gedragstechnieken je in kunt zetten en hoe je een interventie stapsgewijs ontwikkelt.
Ben: “De theoriedelen wisselen zich af met inspirerende praktijkverhalen. Vooraanstaande mensen uit het werkveld vertellen tegen welke gedragsuitdaging ze aanliepen en hoe ze daarmee omgingen. Denk aan campagnes die mensen aanzetten tot duurzamer leven, veiliger verkeer of gezonder gedrag. Ook is er volop aandacht voor creatieve toepassingen, bewezen gedragstechnieken en inzichten uit de psychologie.”
Een favoriet voorbeeld van Ben is Mads en de loopbus. Een gedragsinterventie die bijdraagt aan een veiligere verkeerssituatie rondom basisscholen in de vervoerregio Amsterdam. “Een simpele ingreep die inspeelt op gemak, veiligheid en gewoontegedrag. En het werkt”, aldus Ben. "Gedrag veranderen gaat vaak met kleine stappen. Als je deze kleine stappen over de tijd uitbouwt en bij elkaar optelt, maak je veel impact.”
'Als je gedrag begrijpt, kun je echt iets veranderen’
Door dergelijke gedragsinterventies in te zetten, kunnen professionals meer mensen in beweging krijgen en maatschappelijke vraagstukken aanpakken. Als docent bij de opleiding Communicatie is Ben dagelijks bezig om studenten dit eigen te maken. Ben: “Communicatie is veel meer dan het maken en versturen van berichten. Als je echt iets wil bereiken met communicatie, dan moet je het strategisch inzetten én aandacht besteden aan details. In lessen gebruik ik vaak aansprekende praktijkvoorbeelden, zodat studenten inzien wat wel en vooral ook niet werkt.”
Het boek is volgens Ben ook relevant voor opleidingen zoals Commerciële Economie , HBO-Rechten en Toegepaste Psychologie "Want uiteindelijk gaan ook die studies over gedrag van mensen of bevatten die studies heel veel raakvlakken", legt Ben uit. “We willen op deze manier studenten en professionals interesseren en inspireren om samen de wereld iets duurzamer, veiliger, (financieel) gezonder en socialer te maken. Uiteindelijk gaat ieder maatschappelijk vraagstuk voor een groot deel over het gedrag van mensen. Als je dat gedrag begrijpt, kun je echt iets veranderen.”
