Kinderen hebben emotionele band met dieren, maar komen ze weinig tegen op het schoolplein

Dat opgroeien in verbinding met de natuur belangrijk is, daar is geen discussie meer over. Onderzoek laat zien dat echte ontmoetingen met dieren kinderen leren hoe divers de wereld is en hoe mens en natuur met elkaar verbonden zijn. En dat zulke ervaringen fundamenteel anders zijn dan kennismaken met dieren via speelgoed, boeken of filmpjes. Een nieuwe studie van de onderzoeksgroep Natuur en Ontwikkeling Kind van Hogeschool Leiden en Naturalis laat zien hoe de relatie tussen kinderen en dieren er in de praktijk uitziet.  

Kinderen hebben een emotionele en betekenisvolle relatie met dieren in hun omgeving, wijst het onderzoek uit. Uit interviews door pabo-studenten met 110 basisschoolkinderen blijkt dat de kinderen hun ontmoetingen met dieren op drie manieren beleven, vertelt Elise Peters, hoofdonderzoeker en lector bij Hogeschool Leiden. 

“Kinderen zijn onder de indruk van de superpowers van dieren, zoals vliegen of snel rennen. En ze ervaren een gevoel van vriendschap. Eén kind zei: als ik ga buitenspelen, dan komen de wespen ook. Dan doen we samen tikkertje. Kinderen ervaren ook een element van wederkerigheid: ze vertellen dat de relatie met het dier twee kanten op gaat. Ze zorgen voor het dier en houden rekening met zijn gevoelens. Dat blijkt uit uitspraken als: 'Ik laat haar vrij rondlopen in de tuin en laat haar met rust, want ze is bang.' Maar kinderen geloven ook dat het dier iets teruggeeft: 'Dan gaan ze likken op een wondje zodat het beter wordt.’ 

De basisschoolkinderen kregen ook de opdracht een dier te vinden op het schoolplein. Ruim een kwart van de kinderen lukte dat niet, ondanks goede zoektactieken: ze keken onder stenen, groeven in de aarde en zochten tussen bladeren. Het schoolplein biedt volgens de onderzoekers dus nog lang niet de ontmoetingen waar kinderen naar verlangen.  

Leraren kunnen daar volgens de onderzoekers een verschil maken, zowel in de klas als buiten. "Als je begrijpt hoe kinderen over dieren denken, kun je daarop aansluiten. De thema's superpowers of vriendschap lenen zich bijvoorbeeld goed voor verhalen of kunstprojecten", legt Elise uit. Maar de échte ontmoeting moet buiten plaatsvinden. Schoolpleinen ingericht als habitat, met struiken, rommelhoekjes en water, vergroten de kans dat kinderen dieren tegenkomen. "Als je weet hoe diep de connectie tussen kinderen en dieren kan zijn, gun je kinderen meer leven op het schoolplein", aldus Elise.