‘Hecht meer belang aan duurzaamheid in zorgopleidingen’

Dat zijn enkele conclusies van elf studentenprojecten uit de onderzoeksgroep Verpleegkundig Leiderschap van Hogeschool Leiden. 

De projecten concentreerden zich op de wijze van integratie van duurzame zorg in het onderwijscurriculum, de perspectieven van studenten, docenten en zorgprofessionals op klimaatverandering en (onderwijs)behoeften, en op aanbevelingen en adviezen over klimaatverandering in het onderwijs.

In totaal hebben 323 mensen meegedaan aan vragenlijsten, focusgroepen en interviews. Dat waren studenten en docenten van de opleidingen Fysiotherapie, Verpleegkunde en de Master Advanced Nursing Practice en zorgprofessionals uit het werkveld.

Uit alle projecten kwam eenzelfde beeld naar voren: er is een laag, maar wisselend bewustzijn over de noodzaak van duurzame zorg bij de geïnterviewden. De onderzoeksgroep zegt dat er veel te behalen valt op het creëren van bewustwording. Daarnaast is er een kennistekort bij de meeste deelnemers over duurzame zorg, en tegelijkertijd behoefte aan onderwijs hierover. Momenteel heeft duurzame zorg geen verplichte plek binnen het zorgcurriculum. 

Er is bijvoorbeeld nog weinig actie op het verminderen van plasticgebruik in de zorg. Dat komt volgens de ondervraagden doordat patiëntveiligheid en kwaliteit van zorg belangrijkere waarden zijn dan duurzaamheid. Over het algemeen worden duurzame werkzaamheden in de praktijk niet veel toegepast. 

Een veel genoemde stap richting duurzamere zorg die is afvalscheiding. Dat hoeft niet op gespannen voet te staan met patiëntveiligheid en kwaliteit. Die waarden kunnen zelfs hand in hand gaan met minder verbruik, zoals dat bijvoorbeeld binnen de Green Deal Duurzame Zorg gebeurt in de Handreiking duurzaamheid initiatieven door deskundigen infectiepreventie of voortkomt uit initiatieven van het RIVM.

Sommige deelnemers lijken te weten hoe te handelen bij gezondheidseffecten door klimaatverandering, zoals klachten bij extreme hitte, maar vinden het nog moeilijk om het te plaatsen in de Nederlandse context. Bij zowel studenten, docenten als het werkveld geeft het merendeel aan niet voorbereid te zijn op de gevolgen van klimaatverandering voor de zorg.

De ambitie van het Medical Delta Living Lab Veranderaars voor duurzame gezondheidszorg is om (toekomstige) zorg- en welzijnsmedewerkers te positioneren als veranderaars die een leidende rol spelen in het bevorderen van gezondheid en welzijn van henzelf, en van de mensen voor wie zij zorgen ten tijde van klimaatverandering. Het living lab richt zich op praktische oplossingen voor verduurzaming van de zorgsector en op het versterken van de kennisbasis voor een toekomstgerichte zorg. 

Een concreet voorbeeld hiervan is de Groene Zorgdag, een initiatief van twee studenten van Hogeschool Leiden die eind 2025 voor het eerst plaatsvond. Hbo- en mbo studenten Verpleegkunde worden met workshops bewust gemaakt van de hoeveelheid afval in de gezondheidszorg, en ondervinden zelf welke invloed ze hebben om dit te beperken. 

We komen graag met je in contact als:

• je vanuit het werkveld (bijvoorbeeld een gemeente of zorgorganisatie) vragen hebt voor ons living lab;
• je in het living lab wilt samenwerken aan deze uitdagingen, of;
• je een inspirerende afstudeeropdracht zoekt op dit thema.

Dit kan via de lab developer Leontien van Wely.