Groene Zorgdag maakt verpleegkundigen in opleiding bewust van hun invloed

In de hoek staan twee grote kratten vol medisch afval: gebruikte overschoentjes, een kapotte muis, een niet-gebruikte infuuszak waar het dopje van mist. Normaal gesproken gaan deze dingen de kliko in, maar vandaag niet. Want om studenten bewust te maken van de ecologische voetafdruk van de zorg, wordt deze Groene Zorgdag onder andere kunst ingezet. De lijmpistolen staan al klaar en studenten kunnen de wegwerpmaterialen gebruiken om een canvas te beplakken en zo een schilderij te maken. Arenda Schaap begeleidt de studenten. Arenda is onderwijsassistent bij de opleiding Verpleegkunde en ze werkt bij GGZ Rivierduinen als verpleegkundige. Eén van haar kinderen heeft veel zorg nodig. "Daarom weet ik uit ervaring hoeveel materiaal er weg gegooid wordt", legt ze uit terwijl ze de lijmpistolen naloopt. 

Studenten van de mbo-opleiding verpleegkunde en hbo-opleiding komen deze donderdagmiddag samen om te leren wat zij zelf kunnen doen op het gebied van duurzaamheid. En dat is meer dan ze zelf beseffen, weet Kim Verhaegh. Zij is lector Verpleegkundig Leiderschap en duurzaamheid is in haar onderzoeksgroep een belangrijk thema. "Mensen vertrouwen de verpleegkundige", vertelt Kim aan de groep studenten. "Ze vertrouwen ons meer dan de politiek. En daarnaast zijn er heel veel verpleegkundigen. Daarom hebben wij veel invloed op een thema als duurzaamheid."  

De studenten luisteren ademloos. De foto's van hoeveel materiaal weg wordt gegooid na één operatie of wat er gebruikt wordt tijdens 1 dag opname op de Intensive Care maken diepe indruk. Tegelijkertijd is er ook twijfel. "Ik loop stage bij interne geneeskunde en ik gebruik inderdaad heel veel handschoenen op een werkdag", vertelt een student bij de rondvraag. "Maar die handschoenen zijn er ook om mij te beschermen, voor mijn eigen veiligheid. Dan vind ik minder handschoenen gebruiken, lastig om te doen." Kim, die zelf ook verpleegkundige is, knikt. "Uiteraard gaat je eigen veiligheid en de gezondheid van de patiënt altijd voor." Toch zijn er volgens Kim genoeg andere manieren waarop je toch een keus kan maken die in het belang is van de planetaire gezondheid, zonder de eigen gezondheid kwaad te doen of kwalitatief mindere zorg te bieden.  

Arenda is heel enthousiast over het thema. Ze heeft ondertussen alvast een klein beginnetje gemaakt door huidskleurige handschoenen op het canvas te plakken. Dit vormt een gezicht. Een zwart rugtasje is een begin van zwarte kleding. "Bij verpleegkunde proberen we zo duurzaam mogelijk om te gaan met materialen. Kijk, deze infuuszak mist een dopje, maar als je die vindt, kun je deze opnieuw gebruiken als lesmateriaal. Deze pincet kunnen we steriliseren en dit kun je wassen en opnieuw gebruiken", zegt ze terwijl ze een blauw bevestigingsbandje omhooghoudt. Arenda en haar collega's zamelen herbruikbare materialen in en maken daar nieuwe sets van voor studenten om te gebruiken tijdens hun praktijklessen. "Zo vullen we ongeveer 50 nieuwe setjes en dat scheelt ook nog eens veel geld. En je helpt de natuur ermee." 

Kim is blij dat duurzaamheid een vast onderdeel wordt van het curriculum van de opleiding verpleegkunde bij Hogeschool Leiden dat vanaf 2026 stapsgewijs wordt ingevoerd. Ze eindigt haar toespraak met een prikkelende vraag aan toehorende de verpleegkundigen in opleiding. "Ben je moedig genoeg om het verleden los te laten? Durf je positie als verpleegkundige te pakken, die leiderschapsrol, want daar wordt een team, jijzelf, je collega's én de planeet alleen maar beter van."