Bouwen aan het voedsel van morgen: Cellulaire Agricultuur Nederland
Hoe voeden we de groeiende wereldbevolking op een duurzame, diervriendelijke en gezonde manier? Eén van de meest veelbelovende antwoorden op die vraag is cellulaire agricultuur (CA): de productie van dierlijke producten zoals vlees en zuivel rechtstreeks uit cellen of via microbiële fermentatie, zónder dat daar traditionele veehouderij voor nodig is.
Met een forse impuls van € 60 miljoen uit het Nationaal Groeifonds (NGF) bouwt de stichting Cellulaire Agricultuur Nederland (CAN) aan een toonaangevend, open innovatie-ecosysteem. Het doel: Nederland wereldwijd koploper maken op het gebied van duurzame eiwittransitie. Als Leiden Centre for Applied Bioscience (LCAB) van Hogeschool Leiden dragen wij hier vanuit praktijkgericht onderzoek en onderwijs actief aan bij.
Waarom cellulaire agricultuur?
De druk op ons huidige voedselsysteem is enorm. Klimaatverandering, stikstofuitstoot, verlies aan biodiversiteit en geopolitieke spanningen vragen om fundamenteel andere productiemethoden. Cellulaire agricultuur biedt een technologische doorbraak met enorme voordelen:
- Ecologische winst: Een forse afname van broeikasgassen (CO₂-equivalenten), drastisch minder ammoniakuitstoot en aanzienlijk minder land- en watergebruik.
- Dierenwelzijn: Echte dierlijke eiwitten produceren zonder dieren te hoeven houden of slachten.
- Duurzaam verdienvermogen: Het opbouwen van een innovatieve, hoogwaardige industriële keten die naar verwachting miljarden toevoegt aan de Nederlandse economie en duizenden nieuwe banen creëert.
De drie pijlers van het Groeifondsplan
Het programma van Cellulaire Agricultuur Nederland richt zich op drie elkaar versterkende sporen:
1. Onderzoek: kennisbarrières slechten
Van fundamenteel biologisch inzicht tot concrete procesontwerpen: universiteiten en hogescholen onderzoeken de cruciale technologieën. Denk aan het optimaliseren van celkweeklijnen, het ontwikkelen van betaalbare en plantaardige kweekmedia, precisiefermentatie voor kweekzuivel en het structureren van weefsel (tissue engineering).
2. Opschaling: van lab naar proeffabriek
Een van de grootste horden voor jonge innovatieve bedrijven is de overstap van een laboratoriumreageerbuis naar commerciële volumes. Binnen het project worden algemeen toegankelijke (open access) faciliteiten en testcentra opgezet – onder meer in samenwerking met de Bioprocess Pilot Facility (BPF) en Planet B.io in Delft. Hier kunnen startups en gevestigde partijen op pilot-schaal fermenteren en cellen kweken zonder zelf direct miljoenen te hoeven investeren in eigen staal en reactoren.
3. Onderwijs: de professionals van de toekomst
Een nieuwe sector kan niet draaien zonder goed opgeleide vakmensen. Daarom worden er lesmodules, minoren en keuzerichtingen ontwikkeld voor mbo, hbo en wo. Zo stromen er de komende jaren procesoperators, researchanalisten, bio-informatici en engineers in met actuele kennis van celbiologie en bioprocestechnologie.
De rol van het hbo en het LCAB: theorie naar praktijk
Als kenniscentrum van Hogeschool Leiden slaat het LCAB de brug tussen wetenschappelijke ontdekkingen en tastbare toepassingen. Praktijkgericht onderzoek staat midden in de maatschappij én dicht bij het werkveld.
- Opleiden van hoogwaardig talent: Wij rusten studenten (o.a. van de bacheloropleidingen Biologie en Medisch Laboratoriumonderzoek en Bio-informatica) uit met up-to-date vaardigheden op het snijvlak van celkweek, fermentatietechnologie en data-analyse.
- Onderzoek met en voor de sector: Door gerichte lectoren en praktijkonderzoekers te koppelen aan actuele vraagstukken uit de markt, testen en valideren we nieuwe methoden in onze eigen moderne laboratoria.
- Regionale en landelijke samenwerking: Binnen netwerken zoals Stichting DAS (Domein Applied Sciences) en het samenwerkingsverband van groene hogescholen zorgen we voor een landelijke uitrol van specialistische kennis.
Kansen voor contractonderzoek en samenwerking
Ontwikkelt je bedrijf nieuwe ingrediënten, alternatieve eiwitten, micro-organismen of kweekmedia? Zoek je een betrouwbare partner om een proof-of-concept uit te voeren, analyses te verrichten of een prototype te testen?
Het LCAB biedt bedrijven en kennisinstellingen een moderne onderzoeksomgeving en multidisciplinaire expertise:
- Moleculaire biologie & microbiomics: Gedetailleerde karakterisering van micro-organismen, fermentatieprocessen en kwaliteitscontrole.
- Metabolomics & bio-informatica: In kaart brengen van biochemische samenstellingen, voedingsprofielen en groeiparameters van cellen en media.
- Flexibel contractonderzoek: Van kortlopende haalbaarheidsstudies tot langdurige publiek-private samenwerkingstrajecten, uitgevoerd door ervaren onderzoekers in samenwerking met getalenteerde studenten.
Neem contact met ons op
Wil je verkennen wat het LCAB voor jouw organisatie of innovatie in cellulaire agricultuur kan betekenen? Neem contact op met het Leiden Centre for Applied Bioscience via [email protected] en ontdek de mogelijkheden voor samenwerking.
dr. Angelic van der Aar
dr. Angelic van der Aar
Groepsleider Food, Health & Innovation
