AI-co-pilot voor digitaal forensisch onderzoek

Digitale sporen zitten in vrijwel elk strafrechtelijk onderzoek. Maar er zijn te weinig digitale experts om al het analysewerk te doen. Een nieuw KIEM-project onderzoekt of een AI-co-pilot hierbij kan helpen.

Opsporingsorganisaties krijgen steeds meer digitale data te verwerken. Het aantal gespecialiseerde experts groeit niet mee. Daardoor worden die experts regelmatig ingezet voor routinematige analysetaken, terwijl hun kennis eigenlijk hard nodig is voor de complexere zaken. Het gevolg: werkdruk, vertraging en inefficiënt gebruik van schaarse expertise. 

Een belangrijk hulpmiddel is Hansken, het digitaal forensisch platform van het Nederlands Forensisch Instituut (NFI). Het maakt digitale datasets toegankelijk voor opsporingsdiensten. Maar goed gebruik vraagt nog veel specialistische kennis. Tactisch rechercheurs en analisten vinden het lastig om zoekvragen te formuleren, resultaten te interpreteren en te beoordelen of hun analyse compleet is. 

Het project test een bestaande, direct inzetbare AI-co-pilot in de werkomgeving rond Hansken. De AI ondersteunt gebruikers bij het formuleren van zoekopdrachten, het interpreteren van resultaten en het structureren van bevindingen. Er wordt dus geen nieuwe technologie ontwikkeld. De vraag is of bestaande AI non-experts in staat stelt om meer van het analyseproces zelf te doen. 

De onderzoeksvraag luidt: in welke mate leidt het gebruik van een AI-co-pilot door non-experts tot minder taakduur en minder expertinterventies, met behoud of verbetering van de kwaliteit van de digitale bevindingen? 

Efficiëntie is niet het enige doel. AI kan ook leiden tot extra verificatie of tot een afname van vaardigheden, maar kan analyses ook beter maken, bijvoorbeeld door cognitieve vooroordelen te verminderen. Het project onderzoekt daarom ook de randvoorwaarden voor verantwoord gebruik van AI, zoals betrouwbaarheid, controleerbaarheid, vertrouwen en governance. 

• Hogeschool Leiden (penvoerder, via het lectoraat Digital Forensics & E-Discovery): projectleiding, onderzoeksopzet, kwantitatieve analyses en vertaling naar het onderwijs 
• NHL Stenden Hogeschool (lectoraat Bestuur en Veiligheid in een Digitaliserende Samenleving): organisatie van de workshops, gebruikerservaring en organisatorische randvoorwaarden 
• Nederlands Forensisch Instituut (NFI): domeinkennis over digitaal forensisch onderzoek en Hansken 
• Zeta Alpha Vector B.V.: levert en configureert de AI-co-pilot 

Eenheden van de Politie en de Politieacademie leveren deelnemers en geven feedback op de bruikbaarheid in de praktijk. Ook de bredere Hansken-community, waarin vrijwel alle Nederlandse opsporingsorganisaties vertegenwoordigd zijn, is betrokken.

Het project duurt een jaar en levert inzicht in hoeveel digitale analyse kan worden opgeschaald met minder inzet van experts. Ook brengt het de voorwaarden in kaart waaronder AI verantwoord kan worden ingezet. Dat vormt een empirische basis voor vervolgonderzoek en opschaling binnen de digitale opsporingsketen. De resultaten worden gedeeld via presentaties en workshops in de Hansken-community en verwerkt in het onderwijs van Hogeschool Leiden, NHL Stenden en de Politieacademie. 

Het project wordt uitgevoerd binnen de KIEM-regeling Arbeidsbesparende AI. 

Wil je meer weten over dit project of de mogelijkheden verkennen voor samenwerking of contractonderzoek met het LCAB? Neem contact met ons op via [email protected].