Van voornemen naar duurzame gewoonte: Hogeschool Leiden helpt zorg- en welzijnsprofessionals met actieve leefstijlbevordering

BiBoZ staat voor 'Blijf In Beweging Ondersteuning Zorgprofessionals'. Vanaf 2021 zijn onderzoekers van Hogeschool Leiden bezig met dit thema. Ze ontwikkelden samen met zorg- en welzijnsprofessionals en inwoners zelf, handige tools. Denk hierbij aan inspirerende 'beweegverhalen' waarmee patiënten zelf hun doelen in kaart brengen en een praktische waaier om samen effectieve oplossingen te kiezen. Het resultaat? Zorg- en welzijnsprofessionals passen vaker actieve leefstijlbegeleiding toe en patiënten ervaren meer eigen regie en gaan ook daadwerkelijk meer bewegen. Deze effectieve methodiek heet BiBoZ.  

Omdat dit zo goed werkt, is het tijd voor de volgende stap: BiBoZ+. Met dit nieuwe project wordt de succesvolle aanpak breed opgeschaald. Ondanks dat BiBoZ ontwikkeld was voor een grote diversiteit aan professionals in de wijk, heeft het effect onderzoek zich gericht op fysiotherapeuten. Nu is het tijd de verbreding weer op te zoeken en gaan ook praktijkondersteuners van huisartsen (POH's), oefentherapeuten en buurtsport- en leefstijlcoaches ermee werken. De uitrol vindt plaats in meerdere regio's, waaronder Zuid-Holland (onder andere in Leiden, Den Haag en Rotterdam) en Twente. 

Deze opschaling is van groot maatschappelijk belang, vindt lector Petra Siemonsma. "Duurzaam gezond bewegen is namelijk een van de krachtigste manieren om ziektes te voorkomen, gezondheidsverschillen in de wijk te verkleinen en de groeiende druk op de zorg te verlichten", vertelt zij.  Ze vindt het daarom extra belangrijk dat beweegaanbod laagdrempelig en betaalbaar is voor alle inwoners. "In de praktijk ervaren veel professionals echter 'handelingsverlegenheid'; ze vinden het lastig om beweegstimulering structureel in hun werk op te nemen, mede door tijdgebrek en complexe (of ontbrekende) regelingen voor vergoedingen." 

Om juist dit maatschappelijke knelpunt aan te pakken, heeft de onderzoeksgroep onlangs een prachtige subsidie toegekend gekregen van ZonMw binnen het programma 'Opschalen effectieve preventie aanpakken'. Dit geeft de onderzoekers de financiële slagkracht om de komende vier jaar echt het verschil te maken in de eerstelijnszorg. 

Het onderzoeksteam gaat de wijk in met zogeheten 'actieonderzoek'. Daarbij bieden ze professionals in de wijk gepersonaliseerde ondersteuning om actieve leefstijlbevordering en de BiBoZ-tools in de vingers te krijgen en richten ze zich ook op de domeinoverstijgende samenwerking. Omdat preventie vraagt om lokaal maatwerk, bouwen ze samen met gemeenten, GGD'en en de professionals aan sterke, domeinoverstijgende samenwerkingsnetwerken.  

Daarnaast meten de onderzoekers wat de aanpak oplevert. Dit doen ze onder andere met Ripple Effects Mapping, een creatieve methode om de zichtbare én onzichtbare 'olievlekwerking' van het project (bijvoorbeeld in netwerkvorming en procesverandering) in kaart te brengen. Op 12 mei 2026 was de aftrap: tijdens de feestelijke kick-off op Hogeschool Leiden kwam het nieuwe consortium samen om het brede netwerk in kaart te brengen en de eerste knelpunten en wensen op te halen. 

Aanvullend op de ZonMw subsidie heeft de onderzoeksgroep ook RAAK-subsidie gekregen voor het doorontwikkelen van de succesvolle 'beweegverhalen'. Dit project heet BiBoZ Buurt in Beweging. In dit project worden de verhalen doorontwikkeld, zodat deze niet alleen individueel, maar ook collectief kunnen worden ingezet voor preventie bij specifieke doelgroepen. Hiermee worden inwoners nog meer geactiveerd binnen hun eigen leefomgeving. De kick-off van dit project is 3 juni 2026. Petra: "Het is mooi dat we met deze projecten vervolgstappen zetten richting meer domeinoverstijgend samenwerken zodat inwoners en professionals elkaar nog beter weten te vinden als het gaat om een actieve leefstijl." 

Voor beide onderzoeksprojecten wordt samengewerkt met een scala aan organisaties uit de sectoren zorg en welzijn. Hogeschool Leiden is penvoerder, Hogeschool Rotterdam, Saxion Hogeschool, Hanze Hogeschool en mboRijnland doen ook mee.  

Met BiBoZ+ en BiBoZ Buurt in Beweging zet Hogeschool Leiden een belangrijke stap naar een toekomst waarin het stimuleren van een actieve leefstijl een standaard bouwsteen is van élk behandel- en begeleidingstraject. Het onderzoek helpt niet alleen patiënten om de stap naar een gezonder leven te zetten, maar geeft bovenal professionals het vertrouwen en de tools om dit samen mogelijk te maken.