Regio Hollands Midden steekt de koppen bij elkaar rondom onbegrepen gedrag

In de Kenniswerkplaats steken partijen en organisaties die bezig zijn met onbegrepen gedrag de koppen bij elkaar. Denk daarbij aan organisaties in het sociaal-, zorg- en veiligheidsdomein, maar ook belangenbehartigers, ervaringsdeskundigen en naasten. Ze werken, leren en onderzoeken samen. Met als doel: betere ondersteuning en meer begrip voor de situatie van mensen in kwetsbare omstandigheden in de regio Hollands Midden.

Een belangrijke pijler van de Kenniswerkplaats is de structurele inbreng van ervaringsdeskundigen. Dat is een perspectief dat nu nog vaak ontbreekt, vertelt projectleider en onderzoeker Catelijne Akkermans, van de onderzoeksgroep Sociale Innovatie van Hogeschool Leiden. “Ervaring is een bron van kennis, net zoals wetenschappelijke studies. We willen die ervaringskennis meer benutten en als een rode lijn laten lopen door alles wat we doen in de Kenniswerkplaats.”  

Om dat te realiseren gaat de Kenniswerkplaats eerst aan de slag met het opleiden van ervaringsdeskundigen tot onderzoeksmedewerkers. “Je kunt denken aan mensen met ggz-problematiek, mensen met een licht verstandelijke beperking, naasten van mensen met onbegrepen gedrag of mensen die dakloos zijn geweest. We gaan hen opleiden tot volwaardige collega's”, aldus Catelijne.

Na het opleidingstraject voor ervaringsdeskundigen gaat de Kenniswerkplaats werken aan inhoudelijke projecten. De partijen gaan het pad reconstrueren dat mensen afleggen voordat er een melding komt van onbegrepen gedrag. Deze zogeheten klantreis wordt door onderzoekers van Hogeschool Leiden opgesteld. Daarop volgt een actieonderzoek, onder leiding van Esther 't Hart en Nienke Terpstra van Hecht, waarin mensen met onbegrepen gedragen en de hulpverleners worden gevolgd in hun zoektocht naar betere omstandigheden. Wat gaat hierin goed en waar is er verbetering nodig?  

Er is al veel kennis over onbegrepen gedrag, dus de Kenniswerkplaats wil daar niet per se nieuwe dingen aan toevoegen. Catelijne: “We gaan bestaande kennis en initiatieven bij elkaar brengen, toepassen en verder brengen. Dat kunnen bijvoorbeeld pilotprojecten zijn die op de plank zijn beland. Nieuwe inzichten die we opdoen, voeren we door in het onderwijs aan de hogeschool.” 

Een ander belangrijk doel van de Kenniswerkplaats is destigmatisering van onbegrepen gedrag. De focus ligt volgens de initiatiefnemers van de werkplaats nu vooral op veiligheid: gewelddadige incidenten domineren de krantenkoppen. “Vaak denken mensen bij onbegrepen gedrag vooral aan ggz-problematiek. Terwijl onbegrepen gedrag veel meer oorzaken kan hebben: dementie, dakloosheid, een licht verstandelijke beperking of mensen die tijdelijk uit balans zijn door ingrijpende levensgebeurtenissen. Wij bekijken het vanuit dat bredere perspectief”, aldus Lars van Wezel, belangenbehartiger bij Stichting Lumen Holland Rijnland. 

De Regionale Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag Hollands Midden is een samenwerking van de onderzoeksgroep Sociale Innovatie van Hogeschool Leiden, GGD Hollands Midden, Stichting Lumen Holland Rijnland, awpg Lumens, het Zorg en Veiligheidshuis Hollands Midden, Stichting de Binnenvest en gemeente Leiden. Ook de politie en gemeenten in de subregio’s Leidse Regio, Duin- en Bollenstreek, Midden-Holland en Alphen aan den Rijn zijn betrokken.   

De Regionale Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag Hollands Midden is gestart in 2024 en gaat per 2 februari 2026 door dankzij een 4-jarige financiering vanuit het Actieprogramma Grip op Onbegrip van ZonMw. De Kenniswerkplaats in Hollands Midden en is onderdeel van een landelijk netwerk aan Regionale Kenniswerkplaatsen Onbegrepen Gedrag.