Onderzoek naar bemesting, pesticiden en biodiversiteit in de race voor award
29 oktober 2025 | Onderzoek
Een onderzoeksproject van Hogeschool Leiden naar de invloed van bestrijdingsmiddelen en bemesting op de bodem en het oppervlaktewater is genomineerd voor de RAAK-award. Dat is de prijs voor het beste praktijkgerichte onderzoek van Nederland. De stembus voor de publieksprijs is geopend.
In het project Omics in de Polder stonden onderzoekers en studenten van Hogeschool Leiden letterlijk met hun voeten in de modder. Met geavanceerde technieken zochten ze antwoord op de vraag wat bestrijdingsmiddelen en bemesting doen met de biodiversiteit in de bodem en het water.
Een actueel thema, legt lector Arjen Speksnijder uit. Hij leidde het project samen met lector Peter Lindenburg. “Het is één van de grootste maatschappelijke uitdagingen van dit moment: hoe houden we met de stikstofproblematiek het Nederlandse veenweidelandschap leefbaar, duurzaam en biodivers?”
Antivlooienmiddel van de kat
Bestrijdingsmiddelen zijn overal, vertelt Speksnijder. “In het krachtvoer voor koeien, in stro, in schoonmaakmiddelen voor de stal en in het antivlooienmiddel van de boerderijkat. Zo komen allerlei soorten pesticiden in de grond en het water terecht. We willen weten wat dat doet met het bodem- en waterleven, in combinatie met bemesting en stikstof. Dat totaalbeeld maakt ons onderzoek uniek.”
De onderzoekers gebruikten zogeheten omics-technologie om onzichtbare biodiversiteit zichtbaar te maken. “Met omics kunnen we uit één monster van water of bodem informatie halen over bijvoorbeeld bacteriën, schimmels, nematoden en chemische stoffen. Dit maakt het mogelijk om op detailniveau veranderingen in biodiversiteit te meten", legt Lindenburg uit.
Dat deden de onderzoekers voor duizenden bodem- en watermonsters. “We hebben nu een enorme bak met data waarmee promovendi van de Universiteit Leiden verder aan de slag gaan.” Dat moet uiteindelijk leiden tot kennis die helpt om duurzamer te bemesten, biodiversiteit te beschermen en stikstofbeleid beter te onderbouwen.
Stem voor de publieksprijs
De RAAK-award is de jaarlijkse prijs voor het beste praktijkgericht onderzoek van Nederland, uitgereikt door Regieorgaan SIA. De winnaar krijgt, naast de award, een geldprijs van € 25.000. De jurywinnaars worden bekendgemaakt op 20 november 2025.
Naast de juryprijzen is er ook een publieksprijs. Daarvoor kun je stemmen op het project Omics in de Polder.
Problematiek op de kaart
De lectoren zijn vereerd dat hun project is voorgedragen voor de RAAK-award. “De nominatie alleen is al een reden om blij te zijn. Het laat zien dat er erkenning is voor hoe we ons onderzoek doen. Dat al dat meten en detecteren wordt gewaardeerd, zelfs als er nog geen hapklare resultaten zijn", aldus Lindenburg. “Deze nominatie zet bovendien de problematiek van het gezamenlijke effect van mest en pesticiden op de kaart. Over die zogeheten mengtoxiciteit is nog nauwelijks kennis", voegt Speksnijder toe.
Het onderzoek vond plaats op twee locaties: het Levend Lab van Universiteit Leiden, waar poldersloten realistisch worden nagebootst en het Polderlab van burgerinitiatief Land van Ons, op echte landbouwgrond.
Het project Omics in de Polder is een samenwerking van het Leiden Centre for Applied Bioscience (LCAB) van Hogeschool Leiden, het Centrum voor Milieuwetenschappen van de Universiteit Leiden en Naturalis Biodiversity Center.
