Nynke over de decembermaand op de basisschool

De natuurlijke wereld keert zich naar binnen en ook wij als mensen voelen sterk die behoefte om vooral naar onszelf te luisteren. Een behoefte waar je in het onderwijs vaak pas aan toe kan geven aan het einde van de maand. Het is ook een tijd van reflectie, hoe zijn de eerste vier maanden op school gegaan? Heb ik als schoolleider voor elkaar gekregen wat ik wilde? En wat is er aankomend jaar te doen? 

Als schoolleider staat in de ambitie agenda een groot kruis door de maand december. Als er nog zaken waren uit de jaarkalender waar je dit jaar aandacht aan wilde besteden dan had je tot 30 november, maar vanaf 1 december is daar geen ruimte meer voor. Niet zelden was ik, toen ik nog schoolleider was van een basisschool in Den Haag, deze maand heel hard aan het werk om er in mijn eentje voor te zorgen dat bepaalde doelstellingen toch nog werden afgesloten in het lopende jaar. Dan zat ik alleen te buffelen op een plan dat eigenlijk in november op de agenda had moeten staan, door de werkgroep die hiervoor in het leven was geroepen, maar wat niet was gelukt. Om ‘de boel op de rails te houden’ besloot ik dan een voorzet te schrijven, zodat het tempo er een beetje in bleef. Het erge was dat terwijl ik dit deed, ik al aanvoelde dat het niet de juiste manier was. Maar ja, ik voelde me verantwoordelijk en wilde mensen vooral niet te veel belasten.

Natuurlijk had ik goede intenties, maar mijn gedrag liet iets heel anders zien. Het liet aan mijn team zien dat ‘ik het wel even deed, als zij er geen tijd voor hadden’. Inmiddels bekend als de beste manier om je team passief te houden. Daarnaast gaf het ook nog een ander signaal af en dat was, dat ik weinig vertrouwen had in mijn mensen en dat ik ook misschien wel dacht dat ze het niet konden. Aan mijn kant resulteerde het erin dat ik heel hard in mijn eentje zat te werken en er vervolgens ook nog weinig credits voor kreeg. Het zorgde ervoor dat ik me alleen voelde in een school die gevuld was met gezelligheid.  

Wat had ik anders kunnen doen? Eerst had ik goed af kunnen wegen; is het echt zo belangrijk dat het afkomt? Of is het mijn eigen ongeduld? Of verantwoordingsdrang naar boven? Stel je voor dat ik tot de conclusie kom dat het echt belangrijk is, dan is het in ieder geval niet de bedoeling dat ik het werk van anderen ga zitten doen. Maar het is zeer de vraag of je de werkgroep bij elkaar moet roepen en moet eisen dat er nog iets af komt.

Soms moet je als schoolleider gewoon je verlies nemen en je aandacht focussen op het ‘hoe nu verder’ in plaats van het ‘dit moet nu’. Leidinggeven betekent ook weten wanneer je even op de achterbank moet gaan zitten. Both en de Bruijn zeggen hierover in hun boek Onderwijs vraagt Leiderschap! “Als leider moet je vooral leren jezelf te leiden. Dat betekent: op de rem trappen, jezelf inhouden, de ander de ruimte geven, een stapje terug doen. Het is niet zo gemakkelijk om open te staan voor de ander – om echt te luisteren, bijvoorbeeld naar ideeën die jou niet uitkomen…” Dus er werd van mij als schoolleider gevraagd om niet alleen te luisteren naar mijzelf en mijn eigen behoefte van een jaarplan dat in de pas loopt. Maar er werd me gevraagd om te luisteren naar het moment en de overvolle agenda’s van collega’s en een stapje terug te doen.

December vraagt dus misschien wel meer dan andere momenten in het jaar om introspectie en reflectie op jezelf als schoolleider. Volg die innerlijke behoefte om naar binnen te keren en stel jezelf dat als doel. Dan heb je misschien ook nog tijd om te genieten van al die prachtige kerstliedjes die je overal in de school kunt horen.