‘Sturen op alleen economische groei past niet meer bij deze tijd’

Een van de inspiratiebronnen voor het werk van lector Christine Carabain is het Klimaatakkoord van Parijs. Het klimaatprobleem is slechts één van de maatschappelijke opgaven die volgens Christine vragen om een nieuwe manier van denken over welvaart en succes. 

Een manier die verder kijkt dan economische groei. “Als je net een salarisverhoging hebt gekregen, maar je kind is ziek of ze bouwen een grote fabriek achter je huis, dan zegt niemand: het gaat goed met me. Als land doen we dat eigenlijk nu wel: als het bruto binnenlands product stijgt, zeggen we dat het goed gaat met het land.” Door te focussen op economische groei, verlies je aspecten als milieu en sociale samenhang uit het oog, stelt Christine. “Alles hangt met elkaar samen, en als je oplossingen zoekt die recht doen aan deze samenhang, moet je op een nieuwe manier gaan werken.”  

Christine en haar team van het kenniscentrum Toegepaste Brede Welvaart van Hogeschool Leiden kiezen daarom voor het perspectief van brede welvaart. Ze legt uit: “Brede welvaart zet de mens centraal in plaats van bestaande systemen. Brede welvaart biedt ook nadrukkelijk een plaats voor langetermijndenken. Het gaat niet alleen maar over hoe lossen we de problemen in het hier en nu op, maar stelt ook de vraag wat zijn de neveneffecten op de lange termijn?”  

Het onderzoek van Christine gaat expliciet om het toepassen van brede welvaart. Dus hoe kom je van een abstract begrip tot iets wat je in de praktijk kunt gebruiken? Ze kiest daarbij voor een aanpak die ze ‘kleine successen, grotere veranderingen’ noemt.  “Als je brede welvaart probeert toe te passen op hele grote onderwerpen, dan kom je er niet helemaal uit. Daarom vind ik het zo enorm leuk om op de hogeschool te werken. Als lector kun je samen met de beroepspraktijk op basis van kleine projecten bijdragen aan grote veranderingen. Ik focus heel erg op dat toepassen: kijken wat werkt en niet werkt. Wat we ervan kunnen leren en waar we kunnen bijsturen. Je hoeft niet altijd het hele antwoord te weten. Met kleine stappen kun je ergens anders komen dan waar je van nature zou uitkomen op de manier waarop je het altijd deed.” 

Dat gaat het kenniscentrum bijvoorbeeld doen in de onderzoekslijn Samen leven in de wijk, vertelt de lector. “Op wijkniveau zie je wat er gebeurt in een samenleving. Daar wordt het heel concreet. Wat landelijk een onmogelijke abstracte keuze lijkt, wordt in de wijk duidelijk.” 

Dat haar aanpak mensen anders kan doen denken, zag Christine toen het kenniscentrum recent een masterclass over brede welvaart gaf bij een gemeente. Daar spraken ze met beleidsmedewerkers over een probleem rondom arbeidsmigranten die dakloos rondhangen in een wijk. “Je kunt ervoor zorgen dat de arbeidsmigranten een plek hebben om te slapen, zodat ze niet meer in de wijk rondhangen. Maar het echte probleem los je daarmee niet op. Dat zijn de contracten die de arbeiders hebben met werkgevers in de regio, waardoor ze op straat komen te staan als ze ontslagen worden. De oplossing ligt dus niet in de wijk, maar elders. Dat betekent voor beleidsmakers en gemeentes dat ze moeten samenwerken met voor hen onverwachte partners.”  

Die samenwerking tussen vakgebieden is niet altijd vanzelfsprekend, ziet Christine. “Mensen moeten voorbij hun eigen expertise denken en op zoek gaan naar verbinding. Maar de kracht van brede welvaart als denk- en doekader ligt op de kruispunten waar je elkaar vindt. Omdat het niet eenvoudig is, gaan we beginnen met mensen die het willen en erin geloven.” 
 

Uiteindelijk gaat het Christine om de toekomstbestendigheid van de economie en samenleving. “Alleen maar sturen op economische groei vind ik niet meer passen bij deze tijd. De opgaven waar Nederland en de wereld voor staan zijn zo complex, je kunt niet de illusie hebben dat er eenvoudige oplossingen zijn.” 

Dat wil ze ook meegeven aan de studenten. “We willen ze inspireren om integraal en toekomstgericht te denken. Om ze daarin mee te nemen gaan we dit jaar beginnen met een aantal dagen waarin studenten van alle opleidingen van de faculteit Management en Bedrijf gaan samenwerken aan een project. Dat is één van de belangrijkste redenen dat ik naar de hogeschool ben gegaan. Ik vind het heel leuk om alle kennis die ik heb opgedaan in mijn loopbaan te delen met jonge studenten. Zij zijn tenslotte de toekomst.’