Lectoraat Residentiële Jeugdzorg

Lectoraat Residentiële Jeugdzorg

Binnen residentiële instellingen verblijven jongeren, adolescenten en volwassen een groot deel van de tijd op de leefgroep of afdeling. Naast therapieën en trainingen, is het leefklimaat op deze leefgroepen dus van groot belang voor hun ontwikkeling. Binnen dit leefklimaat gaat het om het ervaren van eigen verantwoordelijkheid, gelijkwaardige communicatie, elkaar kunnen aanspreken op gedrag vanuit een opbouwende invalshoek, het nastreven van individuele groei, respect hebben voor elkaar en experimenteerruimte voor de jongeren. Uit onderzoek is gebleken dat een open leefklimaat bijdraagt aan een afname van agressie incidenten (Ros, Van der Helm, Wissink, Stams, & Schaftenaar, 2013).

Daarnaast kan een open leefklimaat bijdragen aan een hogere behandelmotivatie, een positief behandelresultaat, meer empathie, een interne locus of control, een afname van agressiviteit psychiatrische problematiek en meer emotionele stabiliteit bij patiënten (Van der Helm et al., 2011a; Van der Helm et al., 2009; Van der Helm, Stams, Genabeek, & Van der Laan, 2012; Van der Helm, Stams, van der Stel, Van Langen, & Van der Laan, 2011c; Wilson & Lipsey, 2007, zie voor een volledig overzicht: Soeverein, Van der Helm, & Stams, 2013). Om het leefklimaat en verschillende aspecten van het leefklimaat te meten, is de Group Climate Instrument (GCI) ontwikkeld (Van der Helm, Stams, & Van der Laan, 2011). Inmiddels zijn er verschillende versies ontwikkeld waardoor de GCI onder alle leeftijdsgroepen maar ook bij ouderen met een ontwikkelingsleeftijd vanaf 4 jaar kan worden afgenomen. Voor verschillende groepen (leeftijd, forensisch en niet forensisch) zijn referentiegroepen ontwikkeld om een indicatie te geven van de interpretatie van uitkomsten. Gebruik van de vragenlijsten is vrij en alle handleidingen vindt u onder 'Onderzoek'. Hier vindt u ook onze werkklimaatvragenlijsten voor medewerkers en de vragenlijsten over zinvolle dagbesteding.

In voorkomende gevallen kan het lectoraat instellingen helpen met onderzoek door het analyseren van data, het schrijven van rapporten en ondersteuning bij implementatie. Vaak werken wij hierbij samen met vierdejaars Hogeschool en Universiteitsstudenten in het kader van hun stage of onderzoek.

Een belangrijke uitkomst van het onderzoek is dat er vaak tussen instellingen geen grote verschillen bestaan in de beleving van het leefklimaat, maar dat de verschillen vooral te vinden zijn tussen afdelingen. Dit laatste maakt verbetering mogelijk omdat verschillen aanleiding kunnen zijn voor een gesprek. Uit onderzoek (Van der Helm, 2014) is gebleken dat de combinatie van meten, actief terugkoppelen en bespreken van de resultaten met medewerkers en cliënten (binnen het onderzoek zijn daarvoor speciale folders voor ontwikkeld) en het formuleren van verbeterdoelen helpt het klimaat te verbeteren. Het gaat feitelijk niet om het onderzoek, maar ok het op gang brengen van een gesprek en vervolgens na een bepaalde periode weer meten (Plan-Do-Check-Act cyclus). Op deze wijze lukt het meer dan 150 instellingen in Nederland en in het buitenland om de afgelopen jaren gestaag hun leefklimaat te verbeteren, iets wat zowel voor cliënten als medewerkers vaak een grote stap vooruit kan betekenen.
Meer informatie over het lectoraat Residentiële Jeugdzorg