Hogeschool Leiden

Kwetsbare kinderen in kooien opsluiten?

30 maart 2020 - Kwetsbare groepen in tijden van het corona virus; biedt juist nu de faciliteiten aan die ze zo hard nodig hebben zoals dagbesteding en speciaal onderwijs.

Voor de Tweede Wereldoorlog werden psychiatrische patiënten in grote instellingen vaak opgesloten in kooien. Voor een klein bedrag kon de gegoede burgerij die op zondag bezichtigen.

In Nederland hebben we inmiddels een systeem opgebouwd waarbij mensen en kinderen met ernstige beperkingen of psychiatrische problemen steeds beter opgevangen worden. In sommige gevallen kunnen ze ambulant thuis worden begeleid of in het weekeinde naar huis, verder is er dagbesteding, bijvoorbeeld op zorgboerderijen. In toenemende mate kunnen gezinshuizen een alternatief bieden voor de grote residentiële voorzieningen (‘Zo thuis als mogelijk’). Voor veel kinderen is er speciaal onderwijs, iets waar ze vaak iedere dag weer naar uitkijken. Vele tienduizenden medewerkers en leerkrachten doen hun uiterste best om een zo humaan en zinvol leven en perspectief te bieden aan onze kinderen en volwassenen die het minder getroffen hebben.

Maar in de maatregelen rond Corona is deze groep vergeten. Zorgboerderijen en het speciaal onderwijs hebben de deuren gesloten, ambulante begeleiding komt soms niet meer en de druk op de leefgroepen neemt toe. Instellingen besluiten om bezoek niet meer toe te laten. Het gedrag van kinderen en volwassenen neemt toe, vaak met incidenten tot gevolg en daarmee het aantal overgebleven medewerkers die afhaken. Gezinshuizen die boodschappen willen doen worden door boze burgers beschuldigd van hamsteren.

We hebben hier onvoldoende over nagedacht. In de Volkskrant van 28 maart worden de zorgen van twee ouders van een jongen met een meervoudig gehandicapte zoon geschetst die aarzelen of ze Boris naar huis moeten halen omdat ze anders niet meer langs mogen komen. Veel ouders zijn niet eens in staat om hun kinderen terug te halen, vaak omdat er nog andere kinderen in het gezin zijn en volwassenen in instellingen hebben vaak geen netwerk meer. En soms wordt hun gedrag zo extreem dat er geen houden meer aan is en kinderen vanuit huis toch weer opgenomen moeten worden in gesloten instellingen, die inmiddels ook al onder bemenst zijn.

En als daar Corona uitbreekt, weet niemand het meer want er is daar geen beschermende kleding voor het personeel en de kinderen en volwassenen begrijpen vaak niet wat er gebeurt en reageren angstig en agressief.

Ik stel daarom voor om ons in de aanpak van Corona meer te richten op deze kwetsbare groep. Dat betekent dagbesteding en speciaal onderwijs weer open te stellen en een nationaal coördinatiecentrum in te richten voor de gehandicaptenzorg, GGZ en jeugdzorg om cliënten en medewerkers te ontlasten en tijdig maatregelen te kunnen nemen als het mis gaat.

Wanneer er niemand meer is om voor ze te zorgen kunnen we ze alleen maar gaan opsluiten, en daar gaan we de wrange vruchten van plukken in de komende jaren. Getraumatiseerde cliënten hebben in de regel een veel langere weg terug.