Hogeschool Leiden

Een toekomstbeeld creëren voor jongeren in gesloten jeugdzorg

Voor jongeren in een gesloten jeugdzorginstelling of jongeren die naar een speciale school gaan omdat zij gedragsproblemen hebben, is onderwijs van groot belang.

Voor jongeren in een gesloten jeugdzorginstelling of jongeren die naar een speciale school gaan omdat zij gedragsproblemen hebben, is onderwijs van groot belang. Onderwijs leidt tot een startkwalificatie en geeft de jongeren zicht op een toekomst. De leerlingen van deze speciale scholen kampen veelal met concentratieproblemen, agressieproblemen en bijna altijd is er sprake van ernstige psychiatrische problemen als gevolg van verwaarlozing, mishandeling en misbruik. Hierdoor komen veel jongeren niet aan leren toe en is vaak sprake van onveiligheid en agressie op school. Een goed klimaat in de klas is een voorwaarde voor deze kinderen om aan leren toe te komen maar docenten staan vaak machteloos bij zoveel probleemgedrag.

Beter klimaat in de klas

Een samenwerkingsproject tussen Hogeschool Leiden (lectoraat Residentiele jeugdzorg), Hogeschool Windesheim (lectoraat Sturing in de jeugdzorg) en Universiteit van Amsterdam (forensische orthopedagogiek) wil zowel docenten als management van scholen handvatten aanreiken. Door het leerklimaat te onderzoeken wil het project de kwaliteit van het onderwijs verbeteren. Na een jaar onderzoek blijkt dat het werkt: systematische terugkoppeling van de in het project gevalideerde vragenlijst naar het klimaat en observatie en feedback geven aan docenten helpt om het leerklimaat in de klas te verbeteren; geen raketwetenschap, maar praktische handvatten, waar inmiddels meer dan 40 scholen aantoonbaar (het klimaat in de klas wordt beter) hun voordeel mee doen.

Toekomstbeeld creëren

Kwantitatief onderzoek is gecombineerd met kwalitatieve onderzoeksmethoden (observaties, semi-gestructureerde interviews, dossieranalyse). Vijf factoren werden onderzocht: ondersteuning docent, positieve groepsdynamiek, disruptief gedrag, leeratmosfeer en groei en zingeving. De grootste opbrengt van dit project is de wetenschap dat behandeling in een gesloten setting zin kan hebben mits er in een gesloten instelling voldoende steun wordt geboden, er sprake is van weinig repressie, er een prettige sfeer heerst en de jongeren het gevoel hebben zich te ontwikkelen. De jongeren hebben behoefte aan contact, sociale omgang en leren. Op het moment dat wordt voorzien in deze behoefte wordt o.a. empathieontwikkeling en emotieregulatie gestimuleerd wat leidt tot minder incidenten. Door attitude- en gedragsverandering is het voor de jongeren mogelijk een toekomstbeeld te creëren en daadwerkelijk aan dat beeld te werken.

De opgedane kennis wordt in (internationale) publicaties beschreven, maar ook in lesstof voor (deel- en voltijd) hoger beroepsonderwijs verwerkt zodat (toekomstige) docenten op didactisch en pedagogisch vlak worden voorbereid op het uitoefenen van het moeilijke maar zo belangrijke werk.