Hogeschool Leiden

Rhinoceromics: Onderzoek naar de gezondheid van de zwarte neushoorn in de dierentuin

Dierentuinen streven naar een zo hoog mogelijk welzijnsniveau voor alle diersoorten die zij houden en spelen een cruciale rol in het behoud van bedreigde diersoorten. De zwarte neushoorn (Diceros bicornis) staat al jaren op de lijst van ernstig bedreigde diersoorten.

Van de ongeveer 100.000 zwarte neushoorns die in de zestiger jaren nog in het wild leefden, zijn er nu nog slechts 5000 individuen over als gevolg van afname van het leefgebied en stroperij. De zwarte neushoorns in dierentuinen worden, vanwege ernstige gezondheidsproblemen, eveneens bedreigd. De ongeveer 250 zwarte neushoorns in dierentuinen hebben te kampen met dezelfde gezondheidsproblemen, dat we steeds vaker bij de mens zien.

Ongezonde voeding (veel suikers en vet) en te weinig beweging zorgen bij de mens voor een cascade aan problemen, die onder te brengen zijn onder de noemer metabool syndroom. Het lijkt erop dat bij de zwarte neushoorn hetzelfde type problemen aanwezig zijn, belangrijke indicatoren hiervoor zijn ijzerstapeling, insuline-resistentie en diverse problemen die samenhangen met een verstoord immuunsysteem.

Het is kenmerkend dat deze gezondheidsproblemen niet worden aangetroffen bij de in het wild levende exemplaren. Zwarte neushoorns in dierentuinen overlijden vaak al voordat ze geslachtsrijp zijn. Vaak zijn organen, waaronder de voortplantingsorganen, door ijzerstapeling aangetast. Dit kan de ondergang van deze diersoort betekenen. Tot nu toe zijn de gezondheidsproblemen van de zwarte neushoorn voornamelijk onderzocht door te focussen op slechts één in het oog springend aspect, namelijk ijzerstapeling.

In het voorgestelde RHINOCEROMICS onderzoek wordt het gezondheidsprobleem breder onderzocht door met behulp van geavanceerde OMICs technieken een zeer breed scala aan potentiële biologische en biochemische factoren te meten; bloed en feces wordt onderzocht met als doel technieken en biomarkers te ontwikkelen waarmee we de gezondheid van de zwarte neushoorn in gevangenschap kunnen bewaken.

Hogeschool Leiden

Technieken

  • Sequensen van het metagenoom - Illumina® (metabarcoding)
  • Nanopore sequening - MinION® (metagenomics)
  • Metabolomics (GC-MS/ LC-MS)
  • Multivariate statistische technieken
  • Univariate statistisch technieken
  • Capillaire elektroforese
  • Metagenoom analyse
  • Immuno assay (Enzyme-Linked Immuno Sorbent Assay (ELISA) of Radio Immuno Assay)
  • xMAP® technologie

Projectinformatie

Type project RAAK-publiek
Looptijd 1-02-2020 t/m 1-6-2022
Status Lopend

Onderzoeksgroep(en)

Metagenomics, Metabolomics, Bio-informatica
Projectleiding Arjen Speksnijder (MG), Peter Lindenburg (MB), Floyd Wittink (BI)
Docentonderzoeker(s) Maarten Morsink (BM), Petra van der Stoop (BM), Koen Bossers (BI)
Analist(en) Rob Pastoor, Mara Kroner, Evelyne Burgwal, Marlies Spaans, Stef Pieterman, Nikola Petrusevski
Student(en) 1 student MLO 4e jaars, 3 BM student 3e jaars, 2 BI studenten 4e jaars, 3 CH studenten 4e jaars
Partner(s) Hogeschool AVANS, BaseClear, Diergaarde Blijdorp, Universiteit Utrecht, Chester Zoo, Vet Clinics, Zoo Basel, Aspinal Foundation, Reepark Denemarken