Hogeschool Leiden

Verslag symposium ‘De betekenis van zingeving in de psychische zorg’

Het jaarlijkse symposium van het lectoraat Geestelijke Gezondheidszorg vond dit jaar plaats op vrijdag 22 januari 2016. Thema: ‘De betekenis van zingeving in de psychische zorg’.

Er was een overweldigende belangstelling voor dit symposium. Zingeving is dus blijkbaar van belang en belangrijk in de praktijk. Dit was ook terug te zien in het publiek wat op het symposium afgekomen was. Van directeuren tot cliënten en van studenten tot ervaringsdeskundigen - de zaal zat vol met mensen die zich wilden verdiepen in zingeving.

Bijzonder tijdens deze dag was het optreden van Huub Oosterhuis. De gedichten die hij voordroeg sloten goed aan bij zingeving. Voor de een is een woord genoeg, de ander denkt na over het gedicht, maar dat het wat doet is zeker.

Zingeving is alom aanwezig

Zingeving is er op elk moment van de dag, verpakt in trage vragen, niet in één woord te vatten. Bij zingeving is er geen volgorde. Je moet het eerst ontdekken, zien, erkend worden in je verdriet, pijn en zijn en je moet gehoord worden.  Presentie en eigen ervaringen zijn belangrijker dan kennis over een stoornis om in gesprek te kunnen gaan over levens- en zingevingvragen. De zin van het leven valt niet te beantwoorden; het leven heeft geen zin, je kunt wel doen alsof het leven zinloos is, maar je kunt beter doen alsof het wel zin heeft. 

Zingeving vraagt onderhoud

Zingeving is een proces en het vergt onderhoud. Wat iemand anders overkomt, kan jou ook overkomen. Klopt het idee over leven of moet je soms verwachtingen bijstellen. Zingeving kan overstijgend zijn aan behandelingen en gesprekken. Binnen de psychische zorg moet er dan ook meer aandacht komen voor zingeving. Iemand met zingevingvragen in de psychische gezondheidszorg moet niet zelf zoeken, maar gevonden worden. Een soort eerste hulp bij zingeving, waarna de cliënt de regie weer kan pakken.

Zingeving in de praktijk

Voor zingeving in de praktijk moet volgens de bestuurders en directeuren meer aandacht komen. De vaardigheden zijn in huis, maar zingeving is (nog) geen essentie van het werk. Zingeving wordt vooral gezien als luxe. Binnen het werk is er sprake van een productiereflex; geen productie, geen geld. Binnen de psychische gezondheid moeten wij ons die tijd gaan toe-eigenen. Persoonlijk herstel moet voorop komen te staan, de zorg verandert en wij moeten mee veranderen. Meer ruimte creëren voor cliënt en ervaringskennis.

Zingeving verdient vaste plaats in de psychische gezondheidszorg

Deze dag is het begin van een beweging. Tijdens het symposium  zijn er ervaringen uitgewisseld, is er een kader geschetst en is er gesproken over het kunnen en moeten creëren van ruimte voor zingeving in de psychische gezondheidszorg. De eerste stappen zijn gezet in een proces dat vlot op gang moet komen en geïmplementeerd moet worden in de psychische gezondheidszorg.