Hogeschool Leiden

ECArte congres: Cultural Landscapes in Art Therapy

Evi Koster belicht de hoogtepunten van het Ecarte congres van 19 september, waar zij tevens een lezing gaf over haar onderzoek over de beeldvormende bespreking.

Van 16-19 september was Evi Koster aanwezig op het jaarlijkse ECArTE-congres in Palermo, Sicilië. Het onderwerp dit jaar was Cultural Landscapes in Art Therapy.

Sociale uitsluiting en dramatherapie

Als keynote speaker sprak Alida Gersie, dramatherapeut, over social exclusion, embedded therapy en social healing . Sociale uitsluiting (social exclusion) kan door drie verschillende situaties worden veroorzaakt. Ten eerste armoede, ten tweede gebrek aan onderwijs en ten derde, en vooral van belang in relatie tot Art Therapy, door ziekte. Tegen deze achtergrond brak Gersie een lans voor meer aandacht voor de sociale omgeving in relatie tot ziekte en psychische problemen bij mensen, omdat een gezonde sociale omgeving van de cliënt van vitaal belang is voor diens genezingsproces.  Sociale inbedding van therapy (embedded therapy) is gericht op het tegen gaan van sociale uitsluiting door het verzorgen van de relatie tussen individu en sociale omgeving, waardoor er social healing plaats kan vinden.

Social healing

Social healing heeft vier aspecten:

  1. Herstel van gebroken menselijke relaties
  2. Vertrouwen in menselijke relaties in het algemeen
  3. Hoop en vertrouwen in de toekomst
  4. Normalisering van het dagelijks leven

Gersie stelt dat ieder mens het verlangen heeft om met respect benaderd te worden en ten diepste een wens heeft om over zijn sociale schaamte heen te komen. In het bijzonder geldt dit voor zieke mensen. Het gaat bijvoorbeeld om het stigma dat zieke mensen vaak ongewild met zich meedragen. En hoewel Gersie haar betoog vooral voedt door haar werk in minder ontwikkelde landen, is het stigma ook in ontwikkelde landen aanwezig.  Vrij vertaald gaat het erom dat je als cliënt gezien, gehoord en begrepen wilt worden en voor vol wil worden aangezien, en dat dat bijdraagt aan je herstel.

En dan is niet alleen de relatie met je arts of zorgverlener van belang, maar ook de relatie met je gehele sociale omgeving. En niet alleen je familie en je vrienden, maar ook bijvoorbeeld buren, collega’s, mensen bij verenigingen, op de school van je kinderen en “gewoon” mensen uit hetzelfde dorp of gemeenschap. Juist omdat dat mensen zijn die zoveel invloed kunnen hebben op de schaamte die je wel of niet ervaart. 

Ieder draagt zijn verhaal en dat verhaal mag verteld, beluisterd en gehoord worden. De dramatherapie maakt hierbij letterlijk gebruik van storytelling. En vooral ook van interactieve storytelling, waarbij de verhalen een ontmoeting aan gaan met elkaar. En uiteindelijk is de ruimte tussen de verhalen, de tussenruimte, de ruimte waar begrip ontstaat en de genezing plaats kan vinden.

Storytelling

De storytelling kan individueel, van mens tot mens plaats vinden, maar ook, en zeker zo belangrijk tussen verschillende culturele groepen. In haar werk dat zich richtte op conflictoplossing en het bouwen aan stabiele vreedzame leefomgevingen heeft Gersie verschillende cross-cultural storytelling groepen begeleid.

Voor het onderzoek betekent dit dat de sociale wetenschappen gezichtspunten kunnen brengen over de betekenis, werkzaamheid en mogelijke effecten van Art Therapy die vanuit psychologische of medische disciplines onderbelicht blijven.

Overig congresprogramma

De rest van het congresprogramma bestond uit workshops en presentaties over uiteenlopende onderwerpen binnen de Art Therapy. De onderzoeken die gepresenteerd werden, hadden hun invalshoek vooral vanuit de psychologische wetenschappen.

Presentatie ‘beeldvormende bespreking’

“Op de laatste dag van het congres stond mijn presentatie op het programma. Het onderwerp hiervan was de beeldvormende bespreking als diagnostische methode voor de individuele cliënt. In een snikhete ruimte, in een even zo heet Palermo, met een loeiende ventilator op de achtergrond, mocht ik een half uur vertellen hoe de beeldvormende bespreking met een multidisciplinair team in zijn werk gaat, wat cliënten hieraan ervaren en hoe we op weg zijn de cliëntervaringen met deze methode te meten en een vragenlijst te valideren. Het kwartier erna werd volledig benut voor geïnteresseerde en kritische vragen. Het was een bijzondere ervaring, met een bijzondere groep mensen, in een bijzonder land.“