Passend onderwijs ontwikkelen

Leer signalen depressiviteit in speelgedrag kleuters herkennen

Lector Hogeschool Leiden promoveert op spelobservatie kinderen

Kinderen van een jaar of drie tot zes kunnen lijden aan een depressie en dat is te zien aan de manier waarop ze spelen, laat orthopedagoog Annemieke Mol Lous zien. Mol Lous, lector Passend Onderwijs aan Hogeschool Leiden, promoveert maandag 15 december aan de Radboud Universiteit in Nijmegen. Kinderen die op jonge leeftijd een depressie doormaken blijken kwetsbaarder voor depressies op latere leeftijd en reageren heftiger op negatieve emoties. Het is belangrijk dat professionals die met jonge kinderen werken alert zijn op dit soort signalen omdat vroege signalering en behandeling problemen op latere leeftijd kunnen voorkomen. 


De titel van haar proefschrift is ‘depressies bij jonge kinderen, als verdriet je spelen kleurt’ en gaat in op signalen van depressiviteit in het speelgedrag van kleuters. Mol Lous laat door middel van spelobservatieonderzoek zien dat depressieve kinderen specifieke spelkenmerken vertonen die hen onderscheiden van niet-depressieve kinderen. Depressieve kinderen spelen minder, vooral minder symbolisch spel. Zij zijn onrustiger in hun gedrag en reageren heftig verstoord als zij geconfronteerd worden met verdriet in het spel. Waar spel normaal gesproken kinderen kan helpen om hun emoties te reguleren, is het juist de verstoorde emotieregulatie van depressieve kinderen die hun spelkwaliteit aantast. Deze inzichten bieden nieuwe mogelijkheden voor vroegtijdige onderkenning en behandeling van depressies bij kinderen en benadrukken het belang van spel voor een gezonde emotionele ontwikkeling.


Leerkrachten herkennen depressie
Om een depressie echt vast te kunnen stellen zijn er uiteraard professionals nodig zoals een psychiater. Toch kunnen leerkrachten wel een belangrijke rol spelen als het gaat om het signaleren van mogelijke depressieve klachten. 'In mijn studie heb ik gekeken of leerkrachten in het regulier en speciaal onderwijs op basis van hun reguliere observaties van het spel in de klas depressie kunnen herkennen’, zegt Mol Lous. ‘Leerkrachten herkennen kenmerken in het spel van kinderen waarvan in eerder onderzoek is gebleken dat ze kenmerkend zijn voor het spel van depressieve kinderen. Ze kunnen een kind helpen door suggesties te doen in het spel, om het zo te leren om te gaan met emotionele situaties. Werkt dat niet voldoende dan is het ook zeker iets om met de intern begeleider en de ouders te bespreken.’


Lectoraat Passend Onderwijs
Annemieke Mol Lous (Delft, 1958) studeerde orthopedagogiek aan de Vrije Universiteit van Amsterdam en was als leerkracht, orthopedagoog en ontwikkelingspsycholoog werkzaam in het speciaal, regulier en hoger onderwijs. Sinds 2009 is zij als lector Passend Onderwijs / Inclusive Education werkzaam bij Hogeschool Leiden en de Thomas More Hogeschool in Rotterdam.